Beyin Tümörü

Beyin tümörü nedir ve beyni nasıl etkiler?

Beyin tümörü (ur, neoplazi), beyinde yer kaplayan ve önemli işlevlerin kaybına neden olan anormal bir büyümedir. Beyin tümörleri hücrelerin aşırı, kontrolsüz bir şekilde çoğalmasına ve büyümesine bağlıdır. Normalde hücrenin çoğalması içindeki genetik yapının kontrolü altındadır. Bu yapıda oluşan hasarlar kontrol dışı çoğalma ve dolayısıyla tümör oluşumu ile sonuçlanır. 

Beyin, kafatası boşluğunun içinde bulunur. Kafatası şeklinde dış iskelete sahip olduğu için diğer organlardan farklıdır. Akciğerler ve kalbin de korunmak için göğüs duvarı olmasına rağmen, kafatası kadar sert değildir. Kafatası beyni dış travmalardan korur ve işlevi için en uygun ortamı sağlar. Ancak kafatasının içindeki hacim değişemez.

brain inside transparent skull

Beynin bir başka farklı özelliği de sıkı bir şekilde düzenlenmiş basıncıdır. Beyin omurilik üretimi ve emilimi, basıncı normal aralıkta tutan ana mekanizmadır. Bu basınçta herhangi bir sapma ağrıya ve rahatsızlığa neden olur. Büyüyen bir tümör, kafatasındaki diğer kısımların hacimlerinin azalamasına sebep olur. Bu nedenle beyin dokusu, beyin omurilik sıvısı ve beyin dolaşımındaki kan, büyüyen tümör için ekstra alan oluşturmalı. Bu sürece alışma denir ve genellikle bu aşamada basınç yükseltilmez. Fakat, alışma mekanizmaları tükendiğinde, basınç yükselir.

Schematic illustration of a brain tumor

Beynin bir başka özel yönü de ağrı reseptörlerinin olmamasıdır. Lakin, dura mater (beyinin dış örtüsü) çok sayıda ağrı reseptörüne sahiptir. Bu nedenle baş ağrısı beyinden değil duradan kaynaklanır. Tümörün beyni sıkıştırmasıı ağrıya neden olmaz. Ağrı ya durayı sıkıştıran yüksek basınçtan ya da dura tümörden doğrudan etkilendiğinde ortaya çıkar.

Kaç tip beyin tümörü vardır?

Beyin tümörlerini sınıflandırmak için kullanılan birkaç kategori vardır.

Kaynak

Birincil - beyinden kaynaklanan.

Metastatik - beyne başka yerlerden yayılan.

Yer

Supratentorial - tentoryumun üstünde bulunur; ayrıca özel yerine göre de bölünmüştür - frontal, temporal, parietal, oksipital, insular, talamik, ventriküler vb.

Infratentorial - tentoryumun altında bulunur: genellikle beyincik, beyin sapı ve dördüncü ventrikül içinde/çevresinde.

Kafat kaidesi - beynin altında, kafatasının tabanında bulunur.

Yüzeysel - yakın veya beynin dış yüzeyinde bulunur.

Derin - beynin derin, ulaşılması zor bölgelerinde bulunur.

Tür

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) sınıflandırması, beyin tümörlerinin patolojik sınıflandırması için en güncel ve yaygın olarak kullanılan sistemdir. Yaygın beyin tümörü türleri astrositom, oligodendroglioma, epandimoma, glioblastoma multiforme, meningioma, kraniofaringiyoma, schwannoma vb.

Malignite derecesi

WHO sınıflandırmasına göre, birincil beyin tümörleri için dört derece malignite (I-IV) vardır. Derece I en iyi huylu, IV ise en kötü huylu tiptir. Tedavi sonucunu etkileyen en önemli faktörün tümörün derecesi olduğu iyi bilinmektedir.

Beyin tümörlerinin belirtileri nelerdir?

Beyin tümörleri, yerleşim yeri, boyutu ve büyüme hızına bağlı olarak çeşitli semptomlarla kendini gösterebilir. İyi huylu tümörler genellikle yavaş büyür ve beynin alışmasına izin verir. Herhangi bir belirti vermeden önce çok büyük boyutlara ulaşabilirler. Kötü huylu beyin tümörleri ise hızlı bir şekilde büyür ve çevre dokuda ödem oluşturmaya eğilimlidir. Yine de kötü huylu tümörler bile belirli bir boyuta ulaşmadan semptomlara neden olmazlar.

Beyin tümörlerinin semptomları iki gruba ayrılır

Genel - Tüm tümör türleri bu semptomlara neden olabilir. Semptomlar beyindeki artan basınçtan kaynaklanmaktadır. Baş ağrısı, bulantı, kusma, bulanık görme, uyku hali sık karşılaşılan semptomlardır.

Lokal - Belirli bir alandaki yere bağlı semptomlar. Kollarda ve bacaklarda güçsüzlük, uyuşma, görme bozuklukları, nöbetler, baş dönmesi, baş dönmesi, işitme bozukluğu ve diğer birçok semptom tümörün yerleşimine bağlı.

Schematic chart with symptoms of brain tumor

Beynin görüntülenmesi, beyin tümörlerinin değerlendirilmesinde önemli bir adımdır. Gadolinyum kontrastlı MR, tümörü ve çevresindeki beyinle olan ilişkiyi göstermek için en iyi yöntemdir. Vakaların çoğunda MR, tümörün durumu hakkında bilgi sağlayabilir. Özel durumlarda, fonksiyonel MR, difüzyon tensör görüntüleme, MR spektroskopi gibi tetkikler önemli detaylar sağlayabilir. Bazı durumlarda, kemik yapılarının gösterilmesi gerekiyorsa BT görüntülemesi tercih edilebilir. Bazen de ayrıntılı teşhis için laboratuar testleri gerekir. Örneğin, hipofiz adenomunun türü, kandaki hormon düzeyine göre belli olur.

Sagittal Brain MRI

Teşhisin en önemli yönü dokunun patolojik analizidir. Hiçbir test, tümörün incelenmesi kadar güvenilir olamaz. Bu nedenle, doku örneğinin alınması ve daha sonra analiz edilmesi, beyin tümörü yönetiminin temel taşıdır.

Beyin tümörleri için mevcut tedavi seçenekleri nelerdir?

Beyin tümörlerinin tedavisi, tümörün tipine ve derecesine bağlıdır. Beynin kendisinden kaynaklan tümörlerin çoğusuna cerrahi tedavi gerekir. Ameliyat kesin tanı için doku örneği sağlar ve tümörün "kitle etkisini" ortadan kaldırır. İyi huylu tümör vakalarında (derece I ve II) tam tümörün çıkarılması, ek tedaviye gerek kalmadan iyileşme sağlar. Bununla birlikte, iyi huylu tümörler derin veya hassas bölgelerde yerleşmişse ameliyat zor olabilir. Diğer cerrahi dallarından farklı olarak, beyin cerrahları  "normal doku sınırlarında" tümör çıkarmayı uygulamazlar. Aksine, tümör normal dokudan ayrılır ve çevre dokuya minimum hasarla çıkarılır.

Kötü huylu beyin tümörleri vakalarında (derece III ve IV), normal ve anormal arasındaki sınır bölgesi  net olmayabilir. Bu tümörler infiltratif büyüme gösterirler - yani sadece beyin içinde kitle olarak gelişmezler, aynı zamanda kanser hücreleri normal beyin dokusuna nüfuz etmek için ana tümör kütlesinden ayrılırlar. Bu durumlarda cerrah, nörolojik hasara neden olmamak için ameliyat sırasında bu geçiş bölgesinin bir kısmını bırakabilir. Cerrahi alanda kalan tümör hücrelerinden nüksler gelişir. Kalan tümör hücrelerinin büyümesini engellemek için radyasyon tedavisi (RT) ve/veya kemoterapi uygulanır. Beyin tümörleri genellikle diğer organlara yayılmaz.

 

Treatment

Metastatik tümörler en sık görülen beyin tümörleri türüdür. Günümüzde, kanserli hastalar tıbbi gelişmeler nedeniyle daha uzun süre hayatta kalmaktadır. Maalesef mevcut tedavilerin çoğu kanseri vücuttan tamamen kaldıramaz. Daha doğrusu kanserin ilerlemesini engeller. Bu nedenle metastatik beyin tümörlü hasta sayısı artıyor. Bu tümörlerin tedavisi kişiye özel olmalıdır. Vakaların büyük çoğunluğunda, bu hastalar zaten ana hastalık için kemoterapi, ameliyat ve/veya ışın tedavisi geçirmiştir. Genel durum, bir beyin ameliyatı geçirmeyecek kadar zayıf olabilir. Ameliyat, birkaç metastazı (oligometastatik hastalığı), genel durumu iyi ve prognozu iyi olan hastalar için yapılmalı. Radyasyona ve kemoterapiye çok duyarlı birkaç kanser tipi vardır. Bu durumlarda cerrahiye gerek kalmaz.

Bazı durumlarda beyin metastazı, kanserin tek klinik bulgusudur ve kanserin nereden kaynaklandığı bilinmez. Bu nedenle ameliyat, tanı için doju örnek sağlar.

Metastatik beyin tümörleri bir zamanlar ölümcül olarak kabul ediliyordu. Ancak modern tedavi seçenekleriyle artık durum böyle değil. Beyin metastazının ortadan kaldırılmasının hastanın hayatta kalmasını uzattığı ve yaşam kalitesini artırdığı gösterilmiştir. Vakaların büyük çoğunluğunda, beyin metastazı ameliyatını takiben tümör büyümesini kontrol etmek için kemoterapi ve radyasyon tedavisi kullanılmaktadır.

Etiketler

beyin tümörü, beyin tümörü belirtileri,beyin tümörü tedavisi, beyin tümörü tipleri