BOYUN FITIĞI

Boyun fıtığı nedir?

Boyun fıtığı dejenere olmuş servikal disk ekleminin omurga kanalına kayması sonucunda sinir köklerini ve/veya omuriliği sıkıştırmasıdır.

Boyun omurganın yapısı nedir?

Omurganın boyun (veya servikal) kısmı yedi adet omurga kemiği ve aralarındaki disk eklemlerden oluşmaktadır. Omurilik, servikal omurgalanın içindeki kanalından geçiyor. 

Cervical spine anatomy for the front, back and side

Her iki komşu omurga kemiği arasından sağ ve sol olarak bir çift sinir çıkar. Bu sinirler omurilik ile kafanın bir kısmını, boynu, kolları ve göğüsün üst kısmını birleştirir. Her sinirin kendisine özel bir görevi. Genelde sinirler hem sensör (yani cilt ve diğer yapılardan duyu iletileri taşıyan) hem de motor (yani kaslara hareket komutası veren) liflerden oluşmaktadırlar.

Boyun fıtığı nasıl gelişir?

Komşu omurga kemikleri önde disk eklemi ve arkada iki adet küçük faset eklem ile bağlantılıdır. Disk eklemi yumuşak ve elastik iç çekirdek nukleus pulposus ve sert dış halka annulus fibrosus’tan oluşur.  Nukleus jel gibi maddeden oluşmaktadır ve komşu kemikler arasında elastik bir yastık olarak görev yapmaktadır. Nukleus omurga hareketliliğini sağlar ve bir şok emici özelliği vardır. Zaman ile nukleus pulposus su kaybeder, küçülür ve dağılır. Bu duruma disk dejenerasyonu denir. Bazen parçalar annulus fibrosus’u yırtıp kanal içine göç eder ve bu duruma boyun fıtığı veya servikal disk hernisi denir. Kanal içinde fıtık parçaları omurilik ve/veya sinirleri sıkıştırır. Sinir kökü ezilirse bu duruma  servikal radikülopati denir. 

Cervical disc herniation highlighted

Omurilik sıkışmasına servikal spondilotik miyelopat ismi verilir. Miyelopati, radikülopatiden daha tehlikeli bir durumdur ve derhal tedavi edilmelidir.

Bazı durumlarda disk eklem dejenerasyonu herniasyon olmaksızın ilerleyebilir ve nukleus  neredeyse tamamen kuruyup kaybolur. Bu disk ekleminin yüksekliğin azalmasına neden olur. Diğer bir deyişle omurga kemikleri birbirine yakın hale gelir. Dolayısıyla kemiklerin arasındaki sinir pencereleri daralır ve sinir sıkışmasına gerçekleşir. Nukleus'un kaybolması eklemin merkezden destek kaybına ve dolayısıyla yükün kemiklerinin dış kısımlarına kayması ile sonuçlanır. Bu, artan yükün üstesinden gelmek için ekstra kemik dokusu oluşumu gerçekleşir. Yeni oluşan kemik çıkıntıları veya osteofitler omuriliği ve sinirleri sıkıştırır. Bu duruma servikal stenoz (kelimenin tam anlamıyla boyun daralması) denir. Boyun darlığı kronik bir süreçtir ve tamamen gelişmesi birkaç yıl alır. Bazı durumlarda servikal stenoz çok az semptom oluşturur çünkü omurilik ve sinirlerin baskıya alışması için zamanları vardır. Bununla birlikte, servikal spondilotik myleopati, servikal stenozda çok rastlanmaktadır. Boyun fıtığı, mevcut olan stenoz üzerine gelişebilir ve kronik semptomların aniden şiddetlenmesini oluşturabilir.

Boyun fıtığının belirtileri nelerdir?

Servikal disk hernisinin en yaygın bulgusun ağrıdır. Boyundan kola yayılan ağrı servikal radikülopatinin en yaygın bulgusudur. Bazen ağrı aynı zamanda boynun arkasına, enseye, sırta, kürek kemiklerine ve iki kürek kemikleri arasına da yayılabilir.

A woman with neck pain

Tipik sinir ağrısı boyunda başlar ve kola yayılır. Ağrının dağılımı etkilenen sinire göre değişebilir. Uyuşma ve kuvventsizlik genellikle şiddetli bir baskı olduğunda gelişir. Ağrılı olduğu için uyuşukluk hasta tarafından farkedilmeyebilir. Ancak hastalar genellikle güç kaybının (parezi) farkındadırlar. Şiddetli durumlarda kas kaybı (atrofi) gelişebilir. Parezi nadiren belli belirsiz olabilir, bu nedenle hastalar zayıflığı farketmeyebilirler. Servikal spondilotik miyelopati, genelde kas güçsüzlüğü, uyuşma ve ataksi (dengesizlik) ila ile kendini gösterir. Ataksi veya vücut dengesinin kaybı çok sık görülen bir bulgudur ve bu durumlarda hastaların yürüyüşü sarhoş kişinin yürüyüşüne benzer.

Nadir durumlarda, kemik çıkıntıları beyni besleyen vertebral arterlerin sıkışmasına neden olabilir. Bu nedenle bu hastalarda beyne yetersiz kan akışından dolayı baş dönmesi ve hatta aniden bilinç kaybı oluşabilir. Omurganın önünde yemek borusunu sıkıştıran kemik çıkıntıları gelişebilir. Bu durumlarda hastalar yutma güçlüğü çekerler.

Boyun fıtığı teşhisi nasıl yapılır?

Boyun fıtığından şüphelenmek için hastalardan öykünün alınması ve titiz bir muayene oldukça önemlidir. Hastalar durumlarının farkında olmayabileceğinden, tam motor ve duyusal değerlendirme içeren nörolojik muayene kesinlikle gereklidir. Boyun MRG, röntgen ve BT gibi radyolojik inceleme tanıyı koymada çok önemlidir. Röntgenler servikal omurga kemiklerini, bunların dizilimini, disk boşluklarının daralması, kemik çıkıntısı oluşumu ve deformiteyi gösterir.

Comparison of normal and degenerated cervical spine. Disc space narrowing, kyphosis, bone spur (osteophyte) formation

Ancak yumuşak doku röntgende görünmez. Öte yandan MR, omurilik, sinirler ve bağlar gibi yumuşak dokuları göstermede mükemmel bir araçtır.

Cervical disc herniation sagital T2W MRI

Boyun fıtığı tedavisi nedir?

Dejeneratif servikal disk hastalığının tedavisi semptomların şiddetine bağlıdır. Hastalığın başlangıç aşamasında ağrı ile başvuran hastalar genellikle ağrı kesici ilaçlar, fizik tedavi ve başka konservatif yöntemler uygulanır. Seçilmiş vakalarda lokal enjeksiyonlar ve radyofrekans ablasyonu yardımcı olabilir.

Uzun süre devam eden ve tedavi ile geçmeyen ağrı ve nörolojik defisit (duyu ve güç kaybı) olması cerrahi tedavi gerktiren durumlardır. Ameliyat, hastanın durumuna ve cerrahın seçimine bağlı olarak önden (ön) veya arkadan (arkadan) yapılabilir. Ameliyat önden yapıldığında anterior servikal diskektomi ve füzyon (ASF veya ASDF) olarak adlandırılır. Hasarlı nukleus pulpozus tamamen çıkarılır ve sinir köklerine ve omuriliğe bası yapan yumuşak ve sert dokular çıkarılarak tüm bası ortadan kaldırılır. Komşu omurga kemiklerinin bir birine kaynaması için zemin hazırlanır. Bu kaynama işlemine füzyon (kaynaştırma) denir. Servikal füzyon en yaygın kullanılan ameliyattır. Omurga kemikleri arasına, kemikle dolu bir kafes yerleştirilir. Cerrah daha sonra stabiliteyi sağlamak için k metal plaka ve vidalar kullanabilir. Operasyondan bir kaç ay sonra yeni oluşan kemik dokusu komşu kemikler arasında bir köprü görevi yaparak kaynamayı sağlar ve böylece ameliyat hedefine ulaşır. Çeşitli sebeplerden dolayı füzyon gelişmezse başarısız omurga cerrahisi sendromu gelişir

Anterior cervical discectomy and fusion with plate and screws

Servikal füzyona alternatif bir teknik disk protezidir. Hareket koruması için tasarlanmış bir yöntemdir ve nispeten yeni bir teknolojidir. Omurga kemiklerini birbirine kaynaştırmak ve boyunda bir miktar hareket kaybetmek yerine, disk ekleminine yapay bir eklem yerleştirilir. Bu şekilde cerrah hareketi koruyabilir. Hareketin korunması çok önemlidir, çünkü komşu eklemler füzyonda olduğu gibi ek yük yaşamaz ve bu nedenle ek disk herniasyonları gelişme olasılığı füzyona göre daha düşüktür.

Artificial cervical disc prosthesis for motion preservation

Etiketler

servikal omurga yapısı, boyun fıtığı, disk herniasyonu, omirilik sıkışması, boyun fıtığı tedavisi, boyun fıtığı tanısı,  boyun fıtığı tedavisi, servikal diskektomi