Skolyoz

skolyoz

 

Skolyoz (omurga eğriliği) nedir?

Omurganın normal eğriliğinin yana doğru bozulduğu duruma skolyoz denir. Skolyozda omurganın dışarıdan görünümü S ya da C harfine benzeyebilir. Omurganın yapısında yan tarafa doğru meydana gelen eğrilik genellikle ergenlik öncesi ve ergenlik döneminde ortaya çıkar. Skolyoz tek başına ortaya çıkabileceği gibi kifoz (öne doğru kamburluk) ile birlikte de görülebilmektedir. 

Skolyoz hastalığın sebepleri nelerdir?

Skolyoz tek bir hastalık değildir ve birçok nedenleri vardır. En sık görülen idiopatik skolyoz genelde ergenlik döneminde ortaya çıkar ve kızlarda daha sık rastlanır. Her ne kadar nedeni tam olarak bilinmese de (o yüzden idiopatik denilmektedir) genetik faktörlerin bu hastalıkta önemli rol oynadıkları düşünülmektedir. 

Konjenital (doğumsal) skolyoz anne rahminde fetüsün omurgasında gelişme hatalarından kaynaklamaktadır. Bu durumlarda bebek doğduğunda skolyoz mevcuttur. Lakin bu durumların çoğunda ilk aylarda skolyoz fark edilmeyebilir ve bebek büyüyünce skolyoz artar. Belirgin eğrilik ortaya çıktığında ebeveynler hastalığı fark eder. 

Skolyoz omurgaya destek veren kasların zayıflaması nedeniyle de gelişebilir. Genetik kas hastalıkları ve serebral palsi hastalarında gelişen skolyoz bu kategoriye aittir. 

Skolyoz sadece çocuklarda değil, erişkinlerde ve yaşlı kişilerde de gelişebilir. Örneğin uzun süreli bel fıtığı, lomber dar kanal, disk dejenerasyonu gibi hastalıklarda skolyoz sıklıklar görülmektedir. Bu tür skolyoz genelde bel bölgesinde gelişir ve çok fazla açılanma oluşturmaz. Omurga yaranmaları, tümörleri ve omurilikte sıvı birikmesi (siringomiyeli) gibi hastalıklar da skolyoz nedeni olabilir. 

Skolyoz hastalığın belirtileri nelerdir?

Genellikle skolyoz hastasının doktora başvurmasını sağlayan en sık neden omurganın şekil bozukluğudur. Bu deformite genelde hasta veya ebeveynler tarafından fark edilir. Tipik durumlarda eğrilik sırt (torakal) bölgesine gelişmektedir. Bel (lomber) bölgesinin de etkilenmesi de sıktır. Boyun (servikal) bölgesi genelde etkilenmez. Omurganın yana eğriliği ile beraber sıklıklar kendi ekseni etrafında dönmesi de söz konusudur (rotasyon). Bu durumlarda göğüs kafesini bir tarafında bombeleşme, karşı tarafındaysa yassılaşma oluşur.

undefined

Skolyoz hastalığı varlığında sık görülen belirtilerin bir kısmı şu şekilde sıralanabilir:

Omurgaya arkadan bakındığında eğrilik olması

Hasta öne doğru eğildiğinde bariz bir şekilde eğrilik görülmesi

Kalça ve omuz seviyelerinde farklılık

Kollar dikey olarak sallandığında vücut ile arasındaki mesafede farklılık

Dengesizlik

Göğüs kafesinde simetri bozukluğu

Kürek kemiklerinin birinde arkaya doğru yükselme

Bir bacağın diğerine göre daha uzun olması

Sırt ve/veya bel ağrıları

Nefes darlığı, hâlsizlik, çabuk yorulma

Kıyafetlerin bedene tam uymaması

Skolyoz nedeniyle sinirler üzerinde basının artmasıyla bacak ağrısı, yorgunluk hissi, sırt ve bel kaslarda spazm görülebilir. Göğüs kafesinin skolyoz nedeniyle deforme olması durumunda kalp ve solunum problemlerine de rastlanır.

Skolyoz tanısı nasıl konulur?

Skolyoz tanısı için fizik muayene genelde yeterlidir ve hastalar ayakta dururken deformite gözle görülmektedir. Muayene sırasında eğriliği daha iyi göstermek için için hastanın öne doğru eğilmesi gerekir. Bu esnada sırta konulan açı ölçme cihazı eğriliğin derecesi konusunda tahmini bilgi verir.

Skolyoz tanısında görüntüleme yöntemlerinin rolü oldukça yüksektir. Skolyoz röntgen grafisi sırt ve bel bölgesini aynı filmde gösterdiği için en sık kullanılan yöntemdir. Skolyoz derecesi eğriliğin açısını ölçerek değerlendirilmektedir. Bu açı Cobb açısı (Türkçe Kobb diye okunmaktadır) olarak biliniyor ve ön-arka röntgen grafisinde ölçülmektedir. Tedaviye başlamadan önce sağa ve sola eğilerek çekilen röntgen filmlerinde omurganın esnekliği hakkında bilgi almak mümkün. 

undefined

Manyetik rezonans görüntülemesi (MRG veya MR) yöntemi yumuşak doku konusunda oldukça önemli bilgiler sağlamaktadır. Omurilik içinde olabilecek problemleri en iyi bu yöntemle göstermek mümkün. Bilgisayarlı tomografi (BT) sadece yüksek dereceli kompleks vakalarda kullanılmaktadır. Günümüzde bu yöntemle mükemmel 3 boyutlu (3-dimensional veya 3D) görüntüler elde etmek mümkün. Omurga kemikleri arasında ilişki, göğüs kafesi deformitesi, skolyoz derecesi ve dönme konusunda mükemmel veriler sağlamaktadır. Lakin yüksek derecede ışın dozu içerdiği içi sadece kompleks, yüksek Cobb açısı olan vakalarda kullanılması önerilir.

undefined

Skolyoz tedavisi nasıl yapılır?

Skolyoz tedavisi; hastaların yaşı, eğriliğin derecesi ve yeri, yetişkinlerde ağrıların şiddeti, fiziksel muayene ve görüntüleme yöntemleri bulguları, eğrilik derecesinde zaman içinde görülen artış gibi nedenler göz önünde bulundurularak ve kişiselleştirilerek planlanmaktadır. Skolyoz röntgeni ve muayene sayesinde konan erken tanı, skolyoz tedavisinin başarısını oldukça artırmaktadır.

Skolyoz tedavisinde gözlem, korse tedavisi, fizik tedavi ve cerrahi operasyon uygulanmaktadır. Tedavinin ilk seçeneği olan gözlem genellikle 20 derecenin altındaki eğriliklerde uygulanmakta ve zaman içinde eğriliğin ne kadar arttığını göstermektedir. Fizik tedavi uygulamaları daha ileri vakalar için uygundur. Bununla birlikte hem çocuklarda hem de yetişkinlerde skolyoz tedavisi için en son olarak cerrahi operasyonlara başvurulmaktadır.

Skolyoz tedavi edilmezse ne olur?

Diğer hastalıklarda olduğu gibi skolyoz da tedavi edilmediği takdirde çeşitli ek sağlık sorunlarını ortaya çıkarabilir. Özellikle eğriliğin kontrol altına alınmadığı ve ilerlemeye devam ettiği durumlarda göğüs kafesi sıkışmakta ve hastalar nefes almada zorluk çekmektedir. Gelişme çağındaki çocuklarda nefes darlığı gibi sorunların ortaya çıkmaması için uygun ve erken tedavi şarttır.

Bununla birlikte hafif seviyedeki skolyozda ciddi bir sağlık problemi görülmediği takdirde tedaviye gerek duyulmamaktadır. Hastalar, yalnızca omurga eğriliğinin ilerleyip ilerlemediğini anlayabilmek için belli aralıklarla kontrole gitmektedir.

Skolyozda fizik tedavi

Genelde düşük dereceli Cobb açısı olan vakalarda uygulanmaktadır. Günümüzde yaklaşık 40 derece açıya kadar olan vakalar çeşitli fizik tedavi ve egzersiz yöntemleri ile tedavi edilebilmektedir. Bu durumlarda en önemli faktör omurganın esnek olup olmaması. Örneğin omurga birleşmesi ile gelişen skolyoz durumlarında esneklik kaybolur ve dolayısıyla fizik tedavi pek fayda sağlayamaz. Böyle durumlarda ve Cobb açısı yüksek olan vakalarda ameliyat ile skolyoz tedavi edilmektedir. 

Skolyoz Ameliyatı

İleri düzeyde omurga eğriliği olduğu veya fizik tedavi ile ilerlemesi durdurulamayan hastalarda skolyoz ameliyatı yapılmaktadır. Gelişimini tamamlayan yetişkinlerde genellikle omurgayı sabitleyici operasyonlar uygulanmaktadır. Spinal füzyon olarak bilinen bu işlem omurganın eğri olan kısmındaki omurga kemiklerine vida yerleştirilmesi ve daha sonra bu vidalara metal çubuklar bağlayarak eğriliğin düzeltilmesini içerir. Bazı durumlarda birbiri ile kaynamış omurga kemiklerin ayrılması da gerekmektedir. Sabitlenen omurga kısmı hareketsiz bırakılır ve uzaması mümkün değil. Dolayısıyla boyu uzamakta olan küçük çocuklarda bu yöntem uygun değil. ‘’Uzayan rod’’ denilen farklı yöntem küçük çocuklarda daha uygun. Bu yöntemde dışarıdan manyetik alanla uzaması sağlanan metal çubuk kullanılmaktadır. Ara ara bu çubuğun uzunluğu artırarak çocuğun boyunun artmasını sağlamak mümkün.  

Diğer bir füzyon içermeyen teknik nispeten yakın zamanda geliştirilmiştir ve skolyotik eğrinin dışbükey tarafına implante edilen özel iplerin kullanımını içerir. Çocuk büyüdükçe, bağ dışbükey tarafın büyümesini engeller, içbükey taraf ise sınırsız büyüyebilir. Ortaya çıkan etki, omurgayı zamanla düzeltir.

Skolyoz ameliyatı sonrası iyileşme süreci diğer omurga operasyonlarına benzemektedir. Genelde ilk 1 hafta hastanede geçirilir, 1 ay içinde günlük hayatına dönebilmekte, 3. aydan itibaren ise spor aktivitelerinde tekrardan başlamak mümkün.

Etiketler

skolyoz, omurga eğriliği, skolyoz nedir, skolyoz hastalığının sebepleri nelerdir, skolyoz tanısı nasıl konur, skolyoz ameliyatı, skolyoz tedavisi, skolyoz belirtileri, skolyoz röntgen grafitisi, göğüs kafesi sıkışması, skolyoz derecesi, omurga şekil bozukluğu