{"id":2758,"date":"2024-11-20T23:47:37","date_gmt":"2024-11-20T23:47:37","guid":{"rendered":"https:\/\/kamranaghayev.com\/lomber-disk-herniasyonu\/"},"modified":"2025-05-11T12:44:10","modified_gmt":"2025-05-11T12:44:10","slug":"lomber-disk-herniasyonu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kamranaghayev.com\/tr\/lomber-disk-herniasyonu\/","title":{"rendered":"Lomber Disk Herniasyonu"},"content":{"rendered":"\n

Lomber disk hernisi nedir?<\/h2>\n\n\n\n

Lomber disk herniasyonu veya “bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131”, dejenere disk par\u00e7as\u0131n\u0131n spinal kanala kayarak sinir k\u00f6klerinin s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131na neden oldu\u011fu bir durumdur.<\/p>\n\n\n\n

Omurgan\u0131n bel (lomber) k\u0131sm\u0131 nas\u0131l bir yap\u0131dad\u0131r?<\/h2>\n\n\n\n

Omurga g\u00f6vden\u0131n ana destek yap\u0131s\u0131d\u0131r Omurga kemikleri ve onlar\u0131n aras\u0131ndaki eklemlerden olu\u015fuyor Pratik a\u00e7\u0131dan omurga boyun (sevikal), g\u00f6\u011f\u00fcs (torakal), bel (lomber), kuyruksokumu (sakrum) ve koksiks k\u0131s\u0131mlar\u0131na ayr\u0131l\u0131r. Bel k\u0131sm\u0131 be\u015f omurga kemikleri ve aralar\u0131ndaki eklemlerden olu\u015fur. Bu eklemler omurgan\u0131n hareket kabiliyetini sa\u011flar. \u0130ki kom\u015fu omurga kemi\u011fi \u00fc\u00e7 eklem ila biribirilerine ba\u011fl\u0131 \u2013 arkada iki adet faset eklemleri, \u00f6n ve ortada tek disk eklemi. Bu \u00fc\u00e7 eklem ”omurga hareket segmentini” veya eklem \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyor. <\/p>\n\n\n\n

Disk eklemi en fazla y\u00fck ta\u015f\u0131yan ana yap\u0131d\u0131r. Disk eklemi \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mdan olu\u015fmaktad\u0131r: nukleus pulposus (veya k\u0131saca nukleus) denilen jelatinimsi orta k\u0131s\u0131m, d\u0131\u015f fibr\u00f6z halka \u2013 annulus fibrosus ve kemik y\u00fczeylerini kaplayan k\u0131k\u0131rdak dokusu.<\/p>\n\n\n\n

Nukleusta tip II kollajen, proteoglikan bulunmakla beraver yo\u011fun \u015fekilde su mevcut. Nukleusun %70-90 sudan olu\u015fmaktad\u0131r 1<\/a><\/sup> Proteoglikanlar, \u00f6zellikle agrekan<\/a>, ozmoz<\/a> yoluyla y\u00fcksek su i\u00e7eri\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in gereklidir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 diskin i\u00e7indeki ozmotik bas\u0131n\u00e7, proteoglikanlar\u0131n kimyasal yap\u0131s\u0131ndan dolay\u0131 di\u011fer dokulara nazaran \u00e7ok daha y\u00fcksektir. Bu y\u00fcksek ozmotik bas\u0131n\u00e7 suyu diskin i\u00e7ine \u00e7ekerek, nukleusun \u015fi\u015fmesini ve y\u00fcksek mekanik bas\u0131n\u00e7 olu\u015fturmas\u0131 ile sonu\u00e7lan\u0131r. Bu bas\u0131n\u00e7 disk ekleminin v\u00fccut a\u011fr\u0131l\u0131\u011f\u0131na dayanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu durum bir nevi araba lastiklerine benzer, zira s\u00fcr\u00fc\u015f i\u00e7in y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 mutlak \u015fartt\u0131r. Disk eklemi, y\u00fck ta\u015f\u0131man\u0131n yan\u0131 s\u0131ra m\u00fckemmel bir amortis\u00f6rd\u00fcr ve omurgaya esneklik veren yap\u0131d\u0131r. Kemikler aras\u0131nda bir nevi yay gibidir.<\/p>\n\n\n\n

Disk eklmei kan damarlar\u0131 i\u00e7ermez. Oksijen ve kimyasallar kom\u015fu omurga kemiklerden pasif dif\u00fczyonla diske ula\u015f\u0131r. Di\u011fer deyimle, kemiler disk eklemlerini besler. Genelde nuklestaki ortam hipoksiktir. Hipoksi, kemiklerin \u201cbesleyici\u201d y\u00fczeyine uzakl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 merkezde en yo\u011fundur 2<\/a><\/sup> \u00c7ekirde\u011fin ana enerji kayna\u011f glikozdur ve oksijenden fakir ortam nedeniyle laktik asite metabolize edilir. Laktik asit oran\u0131 disk ekleminin oksijenden en fakikr oldu\u011fu yerde, yani merkezinde en fazlad\u0131r. 2<\/a><\/sup> <\/p>\n\n\n\n

Faset eklemleri de normal omurga fonksiyonu i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u0130ntervertebral disk eklemiyle birlikte, \u00fc\u00e7 eklem kompleksi veya eklem \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc olan omurga hareket segmentini olu\u015ftururlar. Kom\u015fu omurga kemiklerinden uzanan \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lardan olu\u015furlar. Bu uzant\u0131lara artik\u00fcler prosesler denilir. Hiyalin k\u0131k\u0131rdak bu kemik \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n temas alanlar\u0131n\u0131 kaplar ve kayma y\u00fczeyi olu\u015fturur. Fasetler a\u015f\u0131r\u0131 hareketi ve kaymay\u0131 engelleyerek disk eklemlerini a\u015f\u0131r\u0131 gerilmeden ve hasarlanmadan korur 3<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Disk dejenerasyonu nedir ve lomber disk herniasyonuna nas\u0131l yol a\u00e7ar?<\/h2>\n\n\n\n

Disk dejenerasyonu, nukleus pulposusunun bozulmas\u0131 ile ba\u015flayp\u0131 tedricen kurumas\u0131na, b\u00fcz\u00fclmesine, da\u011f\u0131lmas\u0131na ve sonunda tamamen a\u015f\u0131nmas\u0131na yol a\u00e7an bir hastal\u0131kt\u0131r. Bu durum disk herniyasyonuna (bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131) veya lomber stenoza (kanal daralmas\u0131) yol a\u00e7an ana nedendir. Dejenerasyonu olu\u015fturan h\u00fccresel ve molek\u00fcler mekanizmalar halen tam olarak bilinmemektedir. Lakin dejenerasyonun ya\u015flanmaya ve y\u0131pranmaya ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir. Normal fizyolojik ko\u015fullardan disk eklemin yap\u0131s\u0131 mekaniksel y\u0131pranma ila h\u00fccreler taraf\u0131ndan yenilenme aras\u0131ndaki ince denge taraf\u0131ndan korunmaktad\u0131r. Lakin disk i\u00e7indeki ko\u015fullar olduk\u00e7a zordur. Oksijen ve besin eksikli\u011fi, h\u00fccrelerin a\u015f\u0131nmay\u0131 tamir etmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131r, \u00f6zellikle disk i\u015flevlerini s\u00fcrd\u00fcrmekten sorumlu ana madde olan agrekan giderek azal\u0131r. Proteoglikan ve kollajen kayb\u0131 disk dejenerasyonunun ana mekanizmas\u0131d\u0131r 4<\/a><\/sup> Agrekan ve di\u011fer proteoglikanlar\u0131n kayb\u0131 ozmotik bas\u0131n\u00e7 azalmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla nukleusun kurumas\u0131na neden olur. Bunun sonucu olarak mekaniksel hidrostatik bas\u0131n\u00e7 azal\u0131r ve disk ekleminin y\u00fck ta\u015f\u0131ma kabiliyeti kaybolur. Disk y\u00fcksekli\u011fi gidrerek azal\u0131r ve b\u00f6ylece lomber stenoz (kanal darl\u0131\u011f\u0131) olu\u015fur. <\/p>\n\n\n\n

A\u015f\u0131r\u0131 kilolu ve uzun boylu insanlar y\u00fck fazlal\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 dejenerasyona meyilliler. Ayn\u0131s\u0131 mesleki olarak a\u011f\u0131r y\u00fck ta\u015f\u0131yan birelyler i\u00e7in de ge\u00e7erli. 20’li ya\u015flar\u0131ndaki gen\u00e7ler, ergenler ve \u00e7ocularda proteoglikan olduk\u00e7a fazla ve maj\u00f6r bir predispozan fakt\u00f6r olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece disk dejenerasyonu ya\u015famazlar. Besin ve oksijenin yeterli olmas\u0131, laktik asit gibi at\u0131k \u00fcr\u00fcnlerin temizlenmesi ve y\u00fcksek ozmolitenin korunmas\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 nukleus i\u00e7in elzemdir. Bu zarif balans\u0131n bozulmas\u0131 disk hasar\u0131na ve dejenerasyona yol a\u00e7ar 1<\/a><\/sup> 30 ya\u015flar\u0131ndan ba\u015flayarak disk ekleminde ilerleyici \u015fekilde proteoglikanda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ve at\u0131k \u00fcr\u00fcnlerde y\u00fckselme s\u00f6z konusudur ve bu da dejenerasyonun ana nedeni olarak bilinmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Sigara i\u00e7ilmesi disk dejenerasyonu i\u00e7in bir risk fakt\u00f6r\u00fcrd\u00fcr 5<\/a><\/sup> Sigaran\u0131n disk eklemine nas\u0131l zarar verdi\u011fi tam olarak bilinmemektedir. Ara\u015ft\u0131rmalar ADAMTS molek\u00fcler yolu ile sigaran\u0131n agrekana zarar verdi\u011fini ortaya koymu\u015ftur 6<\/a><\/sup> <\/p>\n\n\n\n

Dejenerasyonun sonucu olarak esnek, visk\u00f6z, sulu nukleus kuruyor, b\u00fcz\u00fcl\u00fcyor, a\u015f\u0131n\u0131yor ve par\u00e7alara da\u011f\u0131l\u0131yor. Dejeneratif disk hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk a\u015famas\u0131 “siyah disk hastal\u0131\u011f\u0131” olarak bilinir. Normal nukleus bol miktarda su i\u00e7eriyor (%70-90) ve T2 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 MR’da parlak (beyaz) g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Sa\u011fl\u0131kl\u0131 lomber MR g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc (T2 a\u011fr\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, sagital plan) Sa\u011flam nukleusun y\u00fcksek oranda su i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in parlak (beyaz) oldu\u011fununa dikkat ediniz.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Proteogilkanlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu y\u00fcksek ozmotik bas\u0131n\u00e7 sayesinde nukleus bol miktarda su i\u00e7eriyor. Proteoglikan kayb\u0131 osmotik bas\u0131nc\u0131n azalmas\u0131na ve su kayb\u0131na neden oluyor ve b\u00f6ylece nuleus MR’da siyah olara g\u00f6z\u00fck\u00fcr (siyah disk hastal\u0131\u011f\u0131). <\/p>\n\n\n\n

\"\"
T2 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 MR g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri \u201csiyah disk hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d g\u00f6stermektedir (beyaz oklar). \u00dcstteki disk eklemlerin nispeten korundu\u011funa dikkat ediniz (sar\u0131 oklar).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ozmotik bas\u0131n\u00e7 kayb\u0131 ayn\u0131 zamanda disk i\u00e7inde mekanik bas\u0131nc\u0131n azalmas\u0131na ve b\u00f6ylece v\u00fccut a\u011fr\u0131l\u0131\u011fa dayanma \u00f6zelli\u011fin\u0131 de bozuyor. Elastik kuvvet azalmas\u0131 disc y\u00fcksekli\u011f\u00fcn\u00fcn kayb\u0131na ve annulus fibrosusun d\u0131\u015far\u0131ya do\u011fru ta\u015fmas\u0131na neden olur. Bununla beraber omurga kemiklerinin end-platolar\u0131nda Modic de\u011fi\u015fiklikleri denilen bir tak\u0131m de\u011fi\u015fiklik ortaya \u00e7\u0131kar. Modic de\u011fi\u015fikliklerin alt\u0131nda yatan nedenler belli olmasa da disk dejenerasyonu ile ba\u011flant\u0131s\u0131 iyi bilinmektedir. Disc dejenerasyonun sonucu olarak end-platolar \u00f6demleniyor, erode oluyor ve sonunda sklerotik hale geliyor. Giderek b\u00fcz\u00fclen nuleus zay\u0131fl\u0131yor ve kemiklerin hareketi ile bir nevi \u00f6g\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Hastal\u0131\u011f\u0131n son a\u015famalar\u0131nda nukleus tamamen a\u015f\u0131nm\u0131\u015f olup yerinde bo\u015f alan b\u0131rakabilir. Bu bo\u015fluk en iyi \u015fekilde BT’de g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve \u201cvakum bulgusu\u201d yada \u201cvakum fenomeni\u201d olarak biliniyor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u201cVakum i\u015faretininin\u201d bir bulgusu. En iyi \u015fekilde BT’de g\u00f6r\u00fcl\u00fcr (sagital rekonstruksiyon). Oklar L4-5 ve L5-S1 diskleri i\u00e7inde siyah alanlar\u0131 i\u015faretliyor. Bu bo\u015f alanlar ciddi nukleus kayb\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. L5-S1 diskinin y\u00fcksekli\u011finin azald\u0131\u011f\u0131na da dikkat ediniz.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dejenera nukleus mekanik \u00f6zelliklerini kaybeder ve v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na dayanamaz. Sonu\u00e7 olarak hastalar a\u011fr\u0131 hissetmeye ba\u015flar. Bu a\u011fr\u0131n\u0131n karakteristik \u00f6zelli\u011fi mekaniksel olmas\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131r kald\u0131rma, spor, veya sadece ayakta durma yada oturma bile omurgaya y\u00fck yaparak a\u011fr\u0131 olu\u015fturur. Di\u011fer eklem hastal\u0131klar\u0131nda gibi so\u011fuk a\u011fr\u0131y\u0131 tetikler. Bu a\u011fr\u0131y\u0131 olu\u015fturan iki ana mekanizmas\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk olarak diskin kendisi art\u0131k normal v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na dayanamay\u0131p a\u011fr\u0131 kayna\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Disk i\u00e7indeki sinir u\u00e7lar\u0131 bu a\u011fr\u0131 duyusu olu\u015fturup ve iletmekten sorumlular. Mekaniksel y\u00fcklenme ve laktik asit ila enflamasyon sitokinlerinin birikmesi bu sinir u\u00e7lar\u0131n\u0131 uyar\u0131p a\u011fr\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci olarak y\u00fck ta\u015f\u0131ma \u00f6zelli\u011fin kayb\u0131 sayesinde faset eklemleri ve di\u011fer \u00f6\u011feler ekstra y\u00fck al\u0131r. Disk eklemi ila faset eklemleri beraber tek hareket segment olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 hat\u0131rlay\u0131n\u0131z. Normalde fasetler y\u00fck\u00fcn az k\u0131sm\u0131n\u0131 (sadece %16) ta\u015f\u0131r. Disk dejenerasyonu sayesinde fasetlere daha fazla y\u00fck biner. Bu ekstra y\u00fck a\u011fr\u0131 olu\u015fturur. E\u011fer faset eklemlerine uzun s\u00fcre ve a\u015f\u0131r\u0131 miktarda y\u00fcklenirse kendileri ba\u011f\u0131ms\u0131z a\u011fr\u0131 kayna\u011f\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n

Disk dejenerasyonun ana \u00f6zelli\u011fi geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn olmamas\u0131d\u0131r. Di\u011fer ya\u015flanmaya ba\u011fl\u0131 olan de\u011fi\u015fiklikler gibi s\u00fcre\u00e7 geri \u00e7evrilemez. Disk dejenerasyonunu geri \u00e7evirmek i\u00e7in g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tedavi y\u00f6ntemi yoktur. Dejenerasyon h\u0131z\u0131 de\u011fi\u015fik olabilir. Baz\u0131 diskler \u00e7abuk bozulurken di\u011ferleri uzun s\u00fcre dejenerasyonun ilk a\u015famalar\u0131nda kalabilir.<\/p>\n\n\n\n

Dejenerasyon devam ettik\u00e7e nukleus k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr ve par\u00e7alara da\u011f\u0131l\u0131r. Bu par\u00e7alardan biri an\u00fcl\u00fcste y\u0131rt\u0131k olu\u015fturabilir ve d\u0131\u015far\u0131 kayabilir. Bu durum lomber disk herniasyonu veya bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131 kendi ba\u015f\u0131na bir hastal\u0131k de\u011fil, dejenerasyon s\u00fcrecinde olas\u0131 senaryolardan biridir. Par\u00e7alanm\u0131\u015f disk fragmanlar\u0131 d\u0131\u015far\u0131 do\u011fru ta\u015f\u0131p yak\u0131ndaki sinir k\u00f6klerine bask\u0131 yapabilir. Bu durum lomber radik\u00fclopati olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Sinir k\u00f6kleri bacaklara innervasyon (yani sinir iletileri) sa\u011flamaktad\u0131r ve dolay\u0131s\u0131yla a\u011fr\u0131, uyu\u015fma, kuvvet kayb\u0131 gibi radik\u00fclopati bulgular\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n

Lomber disk herniasyonunun birka\u00e7 a\u015famas\u0131 vard\u0131r. \u0130lk ba\u015fta, dejenere nukleus yay g\u00f6revini yapamaz ve dolay\u0131s\u0131yla disk y\u00fcksekli\u011fi azal\u0131r. Bunun sonucu olarak annulus fibrosus d\u0131\u015far\u0131ya do\u011fru ta\u015far<\/strong>. Daha sonra dejenere nukleus par\u00e7as\u0131 annulus lifleri aras\u0131nda kay\u0131p protr\u00fczyon<\/strong> olu\u015fturabilir. Bir sonraki a\u015famada annulusu tamamen y\u0131rtarak posterior longitudinal ligaman<\/a> alt\u0131na kayabilir. Bu a\u015fama ekstr\u00fczyon<\/strong> olarak bilinir. Bu a\u015famada f\u0131t\u0131kla\u015fm\u0131\u015f par\u00e7a ana nukleus ila k\u0131sm\u0131 veya tamamen ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Nadiren f\u0131t\u0131kla\u015fm\u0131\u015f par\u00e7a posterior longitudinal ligaman\u0131 da ge\u00e7erek omurga kanal\u0131 i\u00e7ine d\u00fc\u015febilir. Bu durum, y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f disk par\u00e7as\u0131n\u0131n sekestrasyonu<\/strong> (veya patlam\u0131\u015f f\u0131t\u0131k) olarak bilinir. \u00c7ok nadiren disk par\u00e7alar\u0131 dura materi y\u0131rtarak tekal sak<\/a> i\u00e7ine d\u00fc\u015febilir. Bu f\u0131t\u0131klara intradural denilir 7<\/a><\/sup> <\/p>\n\n\n\n

\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n

Lomber stenoz nedir ve nas\u0131l geli\u015fir?<\/h2>\n\n\n\n

Dejenerasyon her zaman f\u0131t\u0131kla\u015fma ile sonu\u00e7lanmaz. \u00c7o\u011fu zaman hasarlanm\u0131\u015f nukleus hi\u00e7 f\u0131t\u0131k olu\u015fturmadan tedricen a\u015f\u0131n\u0131r ve kaybolur. Zamanla eklem v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u00e7\u00f6ker. Bu disk y\u00fcksekli\u011fi kayb\u0131 bir ka\u00e7 mekanizma ile lomber stenoza (kanal darl\u0131\u011f\u0131) yol a\u00e7ar.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Ta\u015fma<\/strong>. Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi sa\u011fl\u0131kl\u0131 n\u00fckleus bir yay gibidir ve omurlar\u0131n birbirinden ayr\u0131, belli mesafede kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Bu \u00f6zellik normal disk y\u00fcksekli\u011fini korumak i\u00e7in gereklidir. Dejenerasyon nedeniyle n\u00fckleusun zay\u0131flamas\u0131yla disk y\u00fcksekli\u011fi giderek azal\u0131r ve bu da anulus fibrozus ve posterior longitudinal ligamentin d\u0131\u015fa do\u011fru bombele\u015fmesine neden olur. Sonu\u00e7 olarak spinal kanal daral\u0131r. <\/li>\n\n\n\n
  2. Ligament\u00f6z hipertrofi.<\/strong> N\u00fckleus pulpous kayb\u0131 ile kom\u015fu vertebra hafif\u00e7e dengesiz hale gelir. Bu nedenle, stabiliteyi yeniden sa\u011flamak i\u00e7in di\u011fer destekleyici yap\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi ve kuvvetlenmesi gerekmektedir. Ligamentum flavum bunlardan biridir ve hipertrofisi disk dejenerasyonu i\u00e7in kompansasyon bir mekanizmas\u0131d\u0131r. Ne yaz\u0131k ki, ligamentum flavum hipertrofisi spinal kanalda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daralmaya neden olur.<\/li>\n\n\n\n
  3. \u0130ntervertebral foraminal y\u00fckseklik kayb\u0131. <\/strong>Dejenerasyon disk \u00e7\u00f6kmesine neden olur ve b\u00f6ylece omur kemikleri birbirine yakla\u015f\u0131r. Bunun sonucu olarak foramen y\u00fcksekli\u011fi ve alan y\u00fczeyi \u015fiddetli bir \u015fekilde azal\u0131r ve bu da sinir k\u00f6k\u00fc s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131na neden olur.<\/li>\n\n\n\n
  4. Faset hipertrofisi.<\/strong> Fizyolojik olarak fasetler y\u00fck\u00fcn az k\u0131sm\u0131n\u0131 (%16) ta\u015f\u0131r. Ancak, disk fonksiyonu kayb\u0131 olunca fasetler mecburen daha fazla y\u00fck ta\u015f\u0131mak zorunda kal\u0131r. Artan mekanik stresin sonucu olarak faset eklemleri zarar g\u00f6r\u00fcr. Faset eklemleri fazla y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131mak i\u00e7in b\u00fcy\u00fcr. Faset hipertrofisi (b\u00fcy\u00fcmesi) omurga kanal\u0131 ve foramenleri daha da daralt\u0131r. \u00dcst faset \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n hipetrofisi \u201c\u00fcst faset sendromu\u201d olarak bilinmektedir. Bu durumda alt omurun hipertorfik artik\u00fcler prosesi, \u00e7\u0131kan sinir k\u00f6k\u00fcn\u00fcn s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131na neden olur. Bir di\u011fer klinik senaryo ise “lateral reses sendromu “dur. Bu durumda hipertrofik faset, omurga kanal\u0131 i\u00e7inde lateral reses denilen olu\u011fu doldurmaktad\u0131r. Bu olu\u011fun i\u00e7inde sinir yer al\u0131r ve b\u00f6ylece lateral reses sendromunda s\u0131k\u0131\u015f\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
  5. Osteofit olu\u015fumu.<\/strong> Normalde, v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nin y\u00fck\u00fc, sa\u011fl\u0131kl\u0131 nukleusun visko-elastik \u00f6zelli\u011fi sayesinde disk bo\u015flu\u011fu i\u00e7inde e\u015fit olarak da\u011f\u0131l\u0131r. Dejenerasyon e\u015fit olmayan y\u00fck da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na neden olur ve a\u015f\u0131r\u0131 kemik b\u00fcy\u00fcmesini tetikler. Bu ekstra kemik \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 omurga kanal\u0131n\u0131 ve sinir foramenlerini s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rarak stenoza yol a\u00e7ar.<\/li>\n\n\n\n
  6. Dejeneratif spondilolistezis ve retrolistezis. <\/strong>Baz\u0131 durumlarda, disk dejenerasyonu d\u00fczg\u00fcn omur diziliminin kayb\u0131na neden olur. Destekleyici ba\u011flar ve faset eklemleri instabiliteyi kompanse edemezse omur kemikleri normal hizas\u0131n\u0131 kaybedebilir. Etkilenen diskteki dejeneratif instabilite omur kemi\u011finin \u00f6ne (spondilolistezis veya anterolistezis) veya arkaya (retrolistezis) kaymas\u0131na neden olabilir. Bu t\u00fcr dizilim bozulmas\u0131 darl\u0131\u011fa katk\u0131da bulunur ve sinir k\u00f6klerinin s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131na veya gerilmesine neden olabilir.<\/li>\n\n\n\n
  7. Kifoz, hiperlordoz<\/strong> ve skolyoz<\/a><\/strong><\/strong>. Normalde omurgan\u0131n bel k\u0131sm\u0131 lordoz olarak bilinen \u00f6ne do\u011fru bir e\u011frili\u011fe sahiptir. Omurga, yandan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda karakterik \u00e7ift S \u015feklinde bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm veren, \u00f6ne ve arkaya do\u011fru de\u011fi\u015fen e\u011fimlere sahiptir. Ancak omurga \u00f6nden (veya arkadan) bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131na olduk\u00e7a d\u00fczd\u00fcr. \u00d6zellikle birden fazla seviyede ciddi disk dejenerasyonu omurgan\u0131n \u015feklini etkileyebilir. Bu \u015fekil bozukluklar\u0131 lordoz kayb\u0131 (d\u00fcz bel sendromu), lomber kifoz, abart\u0131l\u0131 lordoz (hiperlordoz) ve bazen skolyoza yol a\u00e7an koronal denge kayb\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilir.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
    \"\"
    \u0130leri disk dejenerasyonun bir \u00e7ok herniyasyon olu\u015fturarak lomber stenoza (kanal darl\u0131\u011f\u0131na) yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren T2 MR g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc. L5-S1 spondiolistez (kayma) oldu\u011funa dikkat ediniz. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    Lomber disk herniasyonunun belirtileri nelerdir?<\/h2>\n\n\n\n
    \"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n

    Hastal\u0131\u011f\u0131n belirtileri hastal\u0131\u011f\u0131n s\u00fcresine ve kapsam\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dejenerasyon tek ba\u015f\u0131na bel a\u011fr\u0131s\u0131na neden olur. A\u011fr\u0131n\u0131n mekanik olmas\u0131 \u00e7ok tipiktir. A\u011fr\u0131, y\u00fcklenme ile \u015fiddetlenir ve istirahat ile rahatlar. \u00d6ne do\u011fru e\u011filmek ve a\u011f\u0131r nesneleri kald\u0131rmak ciddi a\u011fr\u0131lara yol a\u00e7abilir ve akut bel a\u011fr\u0131s\u0131 ata\u011f\u0131n\u0131 tetikleyebilir. Bu ataklar genellikle birka\u00e7 g\u00fcnden birka\u00e7 haftaya kadar s\u00fcrer, istirahat ve a\u011fr\u0131 kesici ila\u00e7lara \u00e7ok iyi yan\u0131t verir. A\u011fr\u0131 so\u011fukla da \u015fiddetlenebilir ve bu nedenle genellikle k\u0131\u015f mevsiminde daha k\u00f6t\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

    Bacak a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 sinir k\u00f6k\u00fc bas\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterir ve radik\u00fclopatinin erken bir belirtisidir. Bu t\u00fcr a\u011fr\u0131lar genellikle bel b\u00f6lgesinden ba\u015flar ve baca\u011fa do\u011fru yay\u0131l\u0131r. Bir ekstremitede a\u011fr\u0131 olmas\u0131 tipik bir bulgudur, ancak her iki bacak da etkilenebilir. Bacak a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n derecesi sinir k\u00f6k\u00fc bask\u0131s\u0131 ile orant\u0131l\u0131d\u0131r. Doktorlar, hastadan bacak a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 oldu\u011fu yeri g\u00f6stermesini isteyerek etkilenen sinir k\u00f6k\u00fcn\u00fc te\u015fhis edebilir. \u0130lerli bas\u0131 sinir fonksiyonlar\u0131nda bozulmaya neden olur, his kayb\u0131 (hipoestezi) ve bacak kaslar\u0131nda g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck (parezi) ile sonu\u00e7lan\u0131r. Bu semptomlar n\u00f6rolojik defisit olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r, hastalar\u0131 ve doktorlar\u0131 alarma ge\u00e7irmeli ve derhal tedavi edilmelidir. N\u00f6rolojik defisitlerin te\u015fhis ve tedavisindeki gecikmeler kal\u0131c\u0131 n\u00f6rolojik fonksiyon kayb\u0131na neden olabilir.<\/p>\n\n\n\n

    Lomber stenoz (bel daralmas\u0131) lomber disk herniasyonundan farkl\u0131 bir dizi spesifik semptomlarla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. S\u00fcre\u00e7 \u00e7ok yava\u015f oldu\u011fundan, klasik radik\u00fclopati genellikle yoktur. Hastalar s\u0131kl\u0131kla, dinlenmeden uzun mesafeleri y\u00fcr\u00fcyememe ile karakterize edilen “n\u00f6rojenik klodikasyon” ya\u015farlar. Hastal\u0131k ilerledik\u00e7e y\u00fcr\u00fcme mesafesi k\u0131sal\u0131r ve hastan\u0131n ya\u015fam kalitesi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fc\u015fer. Genellikle her iki bacak da tutulur, ancak bir taraf di\u011ferinden daha fazla etkilenir.<\/p>\n\n\n\n

    Lomber disk herniasyonu tan\u0131s\u0131 nas\u0131l konur?<\/h2>\n\n\n\n

    Lomber disk herniasyonu tan\u0131s\u0131 titiz bir klinik muayene ve radyolojik de\u011ferlendirme ile konur. Tipik klinik senaryoda muayene \u015f\u00fcphe uyand\u0131r\u0131r, radyolojik do\u011frulama tan\u0131y\u0131 destekler, hastal\u0131\u011f\u0131n kapsam\u0131 ve evresi hakk\u0131nda bilgi sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n

    Klinik Muayene <\/h3>\n\n\n\n

    Hastal\u0131k \u00f6yk\u00fcs\u00fc ve fizik muayene \u015f\u00fcphesiz hastan\u0131n de\u011ferlendirilmesinin en \u00f6nemli k\u0131s\u0131mlar\u0131d\u0131r. Klinik muayene n\u00f6rolojik durumun de\u011ferlendirilmesi yan\u0131s\u0131ra do\u011fru tedavi plan\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bilgileri sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n

    Hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fc<\/h4>\n\n\n\n

    \u00d6yk\u00fc ileti\u015fimin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren de\u011ferli ipu\u00e7lar\u0131 sunmaktad\u0131r. Dejeneratif lomber hastal\u0131\u011f\u0131n en tutarl\u0131 \u00f6zelliklerinden biri mekanik bel a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. A\u011fr\u0131 ayakta durma, y\u00fcr\u00fcme, oturma, a\u011f\u0131r kald\u0131rma veya \u00f6ne ya da arkaya e\u011filme gibi mekanik stresle tetiklenir veya k\u00f6t\u00fcle\u015fir. Mekanik olmayan bel a\u011fr\u0131s\u0131 di\u011fer hastal\u0131klar\u0131 akla getirmeli. A\u011fr\u0131n\u0131n bir di\u011fer tipik \u00f6zelli\u011fi de so\u011fuk intolerans\u0131d\u0131r. Ancak hastalar, \u00f6zellikle sorulmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece sohbet s\u0131ras\u0131nda bundan bahsedemezler. <\/p>\n\n\n\n

    Bacak a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 sinir k\u00f6k\u00fc tutulumunun i\u015faretidir. Ancak, bu mutlaka sinir k\u00f6k\u00fc s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131 anlam\u0131na gelmez. Hafif kompresyon siniri tahri\u015f eder ve genellikle fizyolojisini etkilemez. Ancak hasta uyu\u015fma ve g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckten bahsediyorsa, doktor ciddi sinir k\u00f6k\u00fc s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda uyar\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

    \u00c7o\u011fu durumda hastalar doktorlara gitmeden \u00f6nce tan\u0131lar\u0131n\u0131 zaten bilmektedir. Bu t\u00fcr hastalar genellikle ya ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan sevk edilmi\u015ftir veya bir tak\u0131m tedavi giri\u015fimleri g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Baz\u0131lar\u0131 daha \u00f6nce ameliyat ge\u00e7irmi\u015f olabilir. <\/p>\n\n\n\n

    Klinik Muayene<\/h4>\n\n\n\n

    Dejeneratif lomber omurga hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu bilinen veya \u015f\u00fcphelenilen hastalar\u0131n klinik muayenesi n\u00f6rolojik muayene ve \u00e7e\u015fitli spesifik testleri i\u00e7ermelidir. N\u00f6rolojik muayene temel olarak duyusal ve motor defisitlerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na odaklan\u0131r. Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi, her spinal sinir k\u00f6k\u00fc bacaktaki belirli cilt b\u00f6lgesine ve adalelere innervasyon sa\u011flar. Bu nedenle \u00f6zenli n\u00f6rolojik muayene hangi sinir k\u00f6k\u00fc veya k\u00f6klerinin etkilendi\u011fini ortaya \u00e7\u0131karabilir. Elbette n\u00f6rolojik defisitin varl\u0131\u011f\u0131 ve derecesi tedavi plan\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda ana fakt\u00f6rlerdir. Minimal n\u00f6rolojik defisiti olan veya hi\u00e7 olmayan hastalar konservatif tedaviye tabi tutulurken, ciddi veya h\u0131zla geli\u015fen n\u00f6rolojik defisitler acil cerrahi m\u00fcdahale gerektirir.<\/p>\n\n\n\n

    Lomber disk herniasyonu i\u00e7in en s\u0131k kullan\u0131lan testlerden biri d\u00fcz bacak kald\u0131rma (SLR) veya Laseque testidir. Bu test s\u0131ras\u0131nda hasta s\u0131rt\u00fcst\u00fc yatar ve muayene eden ki\u015fi pasif olarak baca\u011f\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131r. Bu manevra ile a\u011fr\u0131 olu\u015fursa test pozitif kabul edilir. Bu testin arkas\u0131ndaki ana mekanizma siyatik sinir veya alt lomber sinir k\u00f6klerinin gerilmesidir. Bu testin \u00e7e\u015fitli modifikasyonlar\u0131 vard\u0131r \u00f6rne\u011fin kontralateral Laseque testi – yani etkilenmemi\u015f bacak y\u00fckseltilirken hasta tarafta a\u011fr\u0131 olu\u015fmas\u0131. Di\u011fer bir varyasyon ise femoral sinir ve \u00fcst lomber sinir k\u00f6klerinin gerildi\u011fini tespit eden femoral sinir gerilme testidir. <\/p>\n\n\n\n

    Klinik de\u011ferlendirmenin bir di\u011fer \u00f6nemli par\u00e7as\u0131 da bel b\u00f6lgesinin lokal muayenesidir. Manuel palpasyon veya etkilenen b\u00f6lgeye hafif\u00e7e vurulmas\u0131 a\u011fr\u0131n\u0131n konumunu ortaya \u00e7\u0131karabilir. Klinisyen s\u0131kl\u0131kla paravertebral kas spazmlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Bu istemsiz kas\u0131lmalar\u0131n bel a\u011fr\u0131s\u0131 ve instabiliteye bir yan\u0131t olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir ve dejeneratif lomber omurga hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in olduk\u00e7a tipiktir. <\/p>\n\n\n\n

    Lomber spinal stenoz hastalar\u0131n\u0131n klinik muayenesi genellikle fazla bir \u015fey g\u00f6stermez. Bu, \u015fik\u00e2yetlerinin fazla olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. N\u00f6rolojik muayene normal veya normale yak\u0131nd\u0131r, SLR veya di\u011fer gerilme testleri negatiftir ve bel b\u00f6lgesinde minimal hassasiyet vard\u0131r veya yoktur. Spinal stenozda \u015fikayetlerin \u00e7oklu\u011fu ile klinik bulgular aras\u0131ndaki bu uyumsuzluk \u00e7ok tipiktir. <\/p>\n\n\n\n

    Radyolojik de\u011ferlendirme<\/h3>\n\n\n\n

    Radyolojik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme, de\u011ferlendirmenin \u00e7ok \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Modern radyolojik y\u00f6ntemler dejeneratif lomber hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak te\u015fhis edebilir. Tedavi plan\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdirler. Dejeneratif omurga hastal\u0131\u011f\u0131 tan\u0131s\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan \u00e7e\u015fitli radyolojik y\u00f6ntemler vard\u0131r. Her y\u00f6ntemin kendine \u00f6zg\u00fc avantajlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    MRG<\/h4>\n\n\n\n
    \"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n

    Lomber omurgan\u0131n MRG’si en \u00e7ok tercih edilen tan\u0131sal y\u00f6ntemdir. Her \u00fc\u00e7 d\u00fczlemde omurgan\u0131n y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini sa\u011flar. \u00c7e\u015fitli MRG sekanslar\u0131, patolojinin farkl\u0131 a\u00e7\u0131lardan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n

    MRG’nin \u00e7arp\u0131c\u0131 avantajlar\u0131ndan biri disk eklemini ve dejenerasyonu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyebilmesidir. Asl\u0131nda “siyah disk hastal\u0131\u011f\u0131” terimi dejenere olmu\u015f diskin MR g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. MR disk dejenerasyonunu f\u0131t\u0131kla\u015fmay\u0131 ve spinal stenozu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. Ayr\u0131ca k\u0131r\u0131k, enflamasyon, t\u00fcm\u00f6r vb. gibi di\u011fer patolojileri de g\u00f6sterebilir. <\/p>\n\n\n\n

    R\u00f6ntgen<\/h4>\n\n\n\n

    R\u00f6ntgenler \u00f6zellikle kemikler, bel omurgas\u0131n\u0131n dizilimi, deformite varl\u0131\u011f\u0131, kemik \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131, disk aral\u0131klar\u0131n\u0131n daralmas\u0131, omur kaymas\u0131 vb. hakk\u0131nda iyi bilgiler sa\u011flar. Disk ekleminini veya f\u0131t\u0131k gibi yumu\u015fak dokular\u0131 tek ba\u015f\u0131na g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyemez. R\u00f6ntgenin avantajlar\u0131ndan biri, ayakta dururken, \u00f6ne ver arkaya e\u011filerek \u00e7e\u015fitli pozisyonlarda \u00e7ekilebilmesidir. Bu t\u00fcr dinamik de\u011ferlendirme baz\u0131 \u00f6zel durumlarda faydal\u0131 olabilir. <\/p>\n\n\n\n

    BT<\/h4>\n\n\n\n

    BT de r\u00f6ntgen \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 kullan\u0131r ancak \u00e7ok daha y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011fe sahiptir. R\u00f6ntgen gibi kemik g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemesi i\u00e7in uygundur. K\u0131r\u0131klar, hizalanma bozulmalar\u0131, kemik erozyonlar\u0131 ve osteofitler BT ile \u00e7ok daha iyi g\u00f6sterilir. Daha iyi g\u00f6rselle\u015ftirme i\u00e7in ham verilerden 3 boyuntlu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri elde etmek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n

    EMG ve sinir iletim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/h2>\n\n\n\n

    Baz\u0131 durumlarda EMG, sinir iletimi ve uyar\u0131lm\u0131\u015f potansiyel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 radik\u00fclopati varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in yap\u0131labilir. Bununla birlikte, pratik faydalar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6ntmeler bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131n\u0131 periferik sinir s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131ndan ay\u0131rt etmede yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n

    Sonraki Lomber Disk Herniasyonu Tedavisi<\/a><\/h2>\n
    1. Guerrero J, Hackel S, Croft AS, Hoppe S, Albers CE, Gantenbein B. The nucleus pulposus microenvironment in the intervertebral disc: the fountain of youth? Eur Cell Mater.<\/em> 2021;41: 707-738. https:\/\/doi.org\/10.22203\/eCM.v041a46<\/a>[↩<\/a>]<\/span>[↩<\/a>]<\/span><\/li>
    2. Bartels EM, Fairbank JC, Winlove CP, Urban JP. Oxygen and lactate concentrations measured in vivo in the intervertebral discs of patients with scoliosis and back pain. Spine (Phila Pa 1976).<\/em> 1998;23(1): 1-7; discussion 8. https:\/\/doi.org\/10.1097\/00007632-199801010-00001<\/a>[↩<\/a>]<\/span>[↩<\/a>]<\/span><\/li>
    3. Inoue N, Orias AAE, Segami K. Biomechanics of the Lumbar Facet Joint. Spine Surg Relat Res.<\/em> 2020;4(1): 1-7. https:\/\/doi.org\/10.22603\/ssrr.2019-0017<\/a>[↩<\/a>]<\/span><\/li>
    4. Singh K, Masuda K, Thonar EJ, An HS, Cs-Szabo G. Age-related changes in the extracellular matrix of nucleus pulposus and anulus fibrosus of human intervertebral disc. Spine (Phila Pa 1976).<\/em> 2009;34(1): 10-16. https:\/\/doi.org\/10.1097\/BRS.0b013e31818e5ddd<\/a>[↩<\/a>]<\/span><\/li>
    5. Rajesh N, Moudgil-Joshi J, Kaliaperumal C. Smoking and degenerative spinal disease: A systematic review. Brain Spine.<\/em> 2022;2: 100916. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.bas.2022.100916<\/a>[↩<\/a>]<\/span><\/li>
    6. Ngo K, Pohl P, Wang D, et al. ADAMTS5 Deficiency Protects Mice From Chronic Tobacco Smoking-induced Intervertebral Disc Degeneration. Spine (Phila Pa 1976).<\/em> 2017;42(20): 1521-1528. https:\/\/doi.org\/10.1097\/BRS.0000000000002258<\/a>[↩<\/a>]<\/span><\/li>
    7. Choi JY, Lee WS, Sung KH. Intradural lumbar disc herniation–is it predictable preoperatively? A report of two cases. Spine J.<\/em> 2007;7(1): 111-117. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.spinee.2006.02.025<\/a>[↩<\/a>]<\/span><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Lomber disk hernisi hakk\u0131nda bilgi edinin: nedenleri, semptomlar\u0131, modern te\u015fhis prosed\u00fcrleri ve omurga f\u0131t\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tedavi se\u00e7enekleri.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3007,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"content-type":"","footnotes":""},"categories":[24,31],"tags":[],"class_list":["post-2758","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hastaliklar","category-omurga-hastaliklari"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kamranaghayev.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2758","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kamranaghayev.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kamranaghayev.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamranaghayev.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamranaghayev.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2758"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kamranaghayev.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2758\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamranaghayev.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kamranaghayev.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamranaghayev.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamranaghayev.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}