Juguler Ven Kompresyonu Tedavisi

İnternal Juguler Ven Kompresyonu (Stilojenik Juguler Ven Kompresyonu veya İJV Stenozu olarak da bilinir) tanısı aldıysanız, ileriye dönük en iyi yolu merak ediyor olabilirsiniz. İyi haber şu ki bu durum tedavi edilebilir ve doğru yaklaşımla birçok hasta semptomlarından önemli ölçüde veya tamamen kurtulmaktadır.

Bu kapsamlı rehberde, juguler ven kompresyonu için mevcut tedavi yelpazesini inceleyeceğiz; semptomları yönetmek için tasarlanmış cerrahi olmayan seçeneklerden başlayarak uzun vadeli çözümler sunan cerrahi prosedürlere ilerleyeceğiz. Bu durumda uzmanlaşmış bir beyin cerrahı olarak, hastaların bakımları hakkında bilinçli kararlar vermeden önce tüm seçeneklerini anlamalarının önemli olduğuna inanıyorum.

Juguler Ven Kompresyonunu Anlamak

Tedaviyi tartışmadan önce neyi tedavi ettiğimizi anlamak önemlidir. İnternal juguler ven, beyinden çıkan kanın birincil drenaj yoludur. Bu ven sıkıştırıldığında—tipik olarak stiloid çıkıntı ile C1 (atlas) vertebra arasında—beyinden kan akışı önemli ölçüde bozulabilir. ¹

Bu kompresyon, kronik baş ağrıları, pulsatil tinnitus (kulaklarda uğultu sesleri), görme bozuklukları, beyin sisi, hafıza güçlükleri ve uyku sorunları dahil bir dizi nörolojik semptoma yol açabilir. Daha ciddi vakalarda, görmeyi ve genel nörolojik fonksiyonu tehdit edebilen intrakraniyal hipertansiyona—kafatası içinde yükselen basınca—neden olabilir.

Tedavi edilmemiş juguler ven kompresyonunun sonuçları—intrakraniyal hipertansiyon ve görme riskleri gibi—ciddi olabilir. Bu nedenle doğru tanı ve uygun tedavi uzun vadeli sağlığınız için hayati öneme sahiptir.

Tedavi Seçeneklerine Genel Bakış

Juguler Ven Kompresyonu tedavisi genellikle üç kategoriye ayrılır:

1. Konservatif (Cerrahi Olmayan) Tedaviler: Bunlar, temel nedeni ele almadan semptomları yönetmeye ve yaşam kalitesini artırmaya odaklanır. Genellikle ilk basamak yaklaşım olarak veya ameliyata hazır olmayan hastalar için kullanılırlar.
2. Endovasküler Tedavi (Stentleme): Bu minimal invaziv yaklaşım, veni içeriden açık tutmak için stentler kullanır. Seçilmiş vakalarda uygun olabilir ancak kompresyon sendromlarında önemli sınırlamaları vardır.
3. Cerrahi Dekompresyon: Bu, kompresyona neden olan kemik yapıları çıkararak durumu çözmeyi amaçlar. Cerrahi müdahale, doğrulanmış kompresyonu ve kalıcı semptomları olan hastalar için tipik olarak önerilir.

Juguler Ven Kompresyonu için Cerrahi Olmayan Tedavi

Cerrahi olmayan tedaviler genellikle juguler ven kompresyonunu yönetmede ilk adımdır. Bu yaklaşımlar temel nedeni ele almasa da—venin mekanik kompresyonu—geçici rahatlama sağlayabilir ve günlük işlevselliği artırabilir. Bu tedavilere gerçekçi beklentilerle yaklaşmak önemlidir, çünkü bunlar genellikle küratif olmaktan çok palyatiftir.

1. İlaçlar

Neler Kullanılır:

• Diüretikler (asetazolamid gibi): Beyin omurilik sıvısı üretimini azaltarak intrakraniyal basıncı düşürmek için sıklıkla reçete edilir.
• Antikoagülanlar: Yavaşlamış venöz akış nedeniyle kan pıhtısı oluşumu endişesi olan durumlarda kullanılabilir.
• Ağrı kesiciler ve kas gevşeticiler: İlişkili baş ağrılarını ve boyun rahatsızlığını yönetmeye yardımcı olabilir.

Nasıl Yardımcı Olurlar: İlaçlar intrakraniyal hipertansiyon semptomlarını azaltabilir, ağrıyı yönetebilir ve tromboz gibi komplikasyonları önleyebilir.

Sınırlamalar: Bu ilaçlar semptomları ele alır ancak kompresyona neden olan yapısal anormallikleri tedavi etmez. Çalışmalar, konservatif tıbbi tedavinin bu durum için kalıcı rahatlama sağlamada sıklıkla başarısız olduğunu göstermektedir.

2. Steroid Enjeksiyonları

Neler Kullanılır: Kortikosteroidler, sıkıştırılmış venin çevresindeki iltihabı ve şişliği azaltmak için etkilenen bölgeye yakın enjekte edilebilir.

Nasıl Yardımcı Olurlar: Hastalar baş ağrıları ve basınçla ilişkili diğer semptomlardan kısa süreli rahatlama yaşayabilir.

Sınırlamalar: Steroid enjeksiyonlarından rahatlama geçicidir, genellikle haftalardan aylara kadar sürer. Tekrarlanan enjeksiyonlar gerekebilir ve bunlar altta yatan kemik kompresyonunu ele almaz.

3. Fizik Tedavi ve Yaşam Tarzı Düzenlemeleri

Neler Kullanılır: Uzmanlaşmış bir fizyoterapist, boyun hareketliliğini artırmak, kas gerginliğini azaltmak ve duruşu optimize etmek için egzersizler tasarlayabilir. Semptomları kötüleştiren pozisyonlardan kaçınma, ergonomik düzenlemeler ve stres azaltma teknikleri gibi yaşam tarzı değişiklikleri de önerilebilir.

Nasıl Yardımcı Olurlar: Fizik tedavi, çevredeki kasları güçlendirmeye ve boyun ağrısı gibi ikincil semptomları azaltmaya yardımcı olabilir. Bazı hastalar belirli baş pozisyonlarının semptomlarını etkilediğini fark eder ve bu pozisyonlardan kaçınmayı öğrenmek günlük konforu artırabilir.

Sınırlamalar: Fizik tedavi, kemik kompresyonunun kendisini ele almaz ve orta ila şiddetli vakalar için sınırlı rahatlama sunabilir. Başarısı genellikle hastanın egzersiz rejimine uyumuna bağlıdır.

Cerrahi Olmayan Tedavilere Gerçekçi Bir Bakış

Cerrahi olmayan seçenekler, özellikle hafif semptomları olan hastalar veya ameliyata hazır olmayanlar için juguler ven kompresyonunun genel yönetiminde önemli bir rol oynar. Ancak sınırlamalarını kabul etmek önemlidir. Araştırmalar, semptomatik juguler ven kompresyonu vakalarında konservatif tedavinin sıklıkla başarısız olduğunu göstermektedir; cerrahi ve endovasküler yaklaşımlar, yalnızca tıbbi tedaviye kıyasla hastaların %70’inden fazlasında iyileşme göstermektedir.

Doğrulanmış kompresyonu ve kalıcı semptomları olan hastalar için, özellikle intrakraniyal hipertansiyonu veya görme değişiklikleri olanlar için, kesin tedavi—endovasküler veya cerrahi—tipik olarak gereklidir.

Endovasküler Tedavi: Juguler Ven Stentlemesi

Endovasküler stentleme, juguler ven stenozu için bir tedavi seçeneği olarak ortaya çıkmıştır. Bu minimal invaziv prosedür, sıkıştırılmış venin içine açık tutmak ve kan akışını restore etmek için metal bir ağ tüpü (stent) yerleştirmeyi içerir. ²

Stentleme Nasıl Çalışır

Prosedür sırasında, bir kateter kan damarları aracılığıyla kompresyon bölgesine yönlendirilir. Stent daha sonra daralmış veni mekanik olarak genişletmek ve desteklemek için yerleştirilir. Prosedür tipik olarak bilinçli sedasyon veya genel anestezi altında gerçekleştirilir.

Stentleme Ne Zaman Uygun Olabilir

Stentleme, intrinsik ven duvarı sorunları veya kemik dışı kompresyonun neden olduğu juguler ven stenozu için düşünülebilir. Bazı çalışmalar, uygun adaylarda stentlemenin intrakraniyal hipertansiyonu etkili bir şekilde hafifletebileceğini göstermiştir. ³

Kemik Kompresyonu için Stentlemenin Önemli Sınırlamaları

Stiloid çıkıntı veya C1 transvers çıkıntı gibi kemik yapıların neden olduğu juguler ven kompresyonu için tek başına stentleme genellikle etkisizdir ve hatta sorunu kötüleştirebilir. İşte nedeni:

• Kalıcı mekanik kompresyon: Kompresyona neden olan kemik çıkarılmazsa, stente basmaya devam eder ve potansiyel olarak stent deformasyonuna, migrasyonuna veya başarısızlığına neden olur.
• Daha yüksek komplikasyon oranları: Araştırmalar, bu durum için endovasküler yaklaşımlarda restenoz (yeniden daralma), stent trombozu (pıhtılaşma) ve nadir vakalarda stent migrasyonu dahil %23’e varan komplikasyon oranları göstermiştir. ⁴
• Kombine yaklaşım ihtiyacı: Çalışmalar, kemik kompresyonu mevcut olduğunda, iyi sonuçlar elde etmek için cerrahi dekompresyonun stentlemeden önce veya birlikte yapılması gerektiğini göstermektedir.

Bu nedenlerle, juguler ven kompresyonu kemik sıkışmasından kaynaklandığında, cerrahi dekompresyon tipik olarak tercih edilen birinci basamak tedavidir.

Ameliyatı Ne Zaman Düşünmelisiniz?

Ameliyat genellikle şu durumlarda önerilir:

• Konservatif Tedaviye Rağmen Semptomlar Devam Ettiğinde: İlaçlar gibi cerrahi olmayan önlemler çok az veya hiç rahatlama sağlamaz.
• Günlük Aktiviteler Etkilendiğinde: Kronik baş ağrıları, tinnitus, bilişsel güçlükler veya diğer semptomlar iş, ilişkiler veya yaşam kalitesini engeller.
• İntrakraniyal Hipertansiyon Mevcut Olduğunda: Özellikle görme semptomları veya papilödem ile birlikte yüksek intrakraniyal basınç, kalıcı hasarı önlemek için acil tedavi gerektirir.
• Görüntüleme Önemli Kompresyonu Doğruladığında: BT venografi veya MR venografi, hemodinamik önemi olan net kompresyonu gösterir.
• Basınç Gradyanı Belgelendiğinde: Stenoz boyunca basınç gradyanı gösteren kateter venografisi, kompresyonun hemodinamik olarak anlamlı olduğunu doğrulamaya yardımcı olur.

Ameliyat korkutucu görünebilse de, juguler ven kompresyonlu birçok hasta için kanıtlanmış bir rahatlama yolu sunar. Cerrahi tekniklerdeki ilerlemeler, deneyimli beyin cerrahlarının uzmanlığıyla birleşince, bu prosedürleri her zamankinden daha güvenli ve daha etkili hale getirmiştir.

Cerrahi Tedavi Seçenekleri

Kemik yapıların neden olduğu juguler ven kompresyonlu hastalar için cerrahi en etkili uzun vadeli çözümü sunar. Cerrahi olmayan tedavilerin aksine, cerrahi müdahale temel nedeni ele alır: veni sıkıştıran yapılar. ⁵

Birkaç cerrahi yaklaşım vardır ve en iyi yöntem kompresyonun spesifik anatomisine, semptomların şiddetine ve hastanın genel sağlığına bağlıdır.

1. Stiloidektomi (Stiloid Çıkıntı Çıkarılması)

Ne İçerir: Bu prosedür, juguler veni sıkıştıran uzamış veya yanlış konumlanmış stiloid çıkıntıyı çıkarır. Stiloid çıkıntı, kafatasından aşağı doğru uzanan küçük, sivri uçlu bir kemiktir ve bazı bireylerde vene baskı yapacak şekilde daha uzun veya açılıdır.

Cerrahi Yaklaşım: Stiloidektomi iki ana yaklaşımla gerçekleştirilebilir:

• Transoral (ağız yoluyla): Bu yaklaşım dış iz bırakmaz ancak sınırlı görünürlük sağlar ve genellikle vasküler kompresyon vakaları için önerilmez.
• Servikal (eksternal, boyun yoluyla): Bu yaklaşım stiloid çıkıntı, juguler ven ve çevresindeki yapıların mükemmel görüntülenmesini sağlar. Stiloidin tam olarak çıkarılmasına ve venin dekomprese edildiğinin doğrudan doğrulanmasına izin verir.

Tam Çıkarımın Önemi: Stiloid çıkıntının eksik çıkarılması, küçük bir kalıntı bile veni sıkıştırmaya devam edebileceğinden, kalıcı veya tekrarlayan semptomlara yol açabilir. Eksternal yaklaşımlar, cerrahın doğrudan görüş altında tam çıkarımı sağlamasına izin verdiği için tercih edilir.

Sonuçlar: Çalışmalar, stiloidektominin yüksek başarı oranına sahip olduğunu, hastaların yaklaşık %79’unun semptomlarda önemli iyileşme yaşadığını göstermektedir. ⁶

2. C1 Transvers Çıkıntı Rezeksiyonu

Ne İçerir: Birçok juguler ven kompresyonu vakasında, ven stiloid çıkıntı ile C1 vertebranın (atlas) transvers çıkıntısı arasında sıkışmıştır. Bu vakalarda, yalnızca stiloid çıkıntıyı çıkarmak yeterli olmayabilir—veni tamamen dekomprese etmek için C1 transvers çıkıntı da kısmen rezeke edilmelidir. ⁷

C1 Rezeksiyonu Neden Genellikle Gereklidir: Araştırmalar, juguler ven kompresyonlarının çoğunun yalnızca stiloid çıkıntıdan kaynaklanmadığını göstermiştir. Birçok hastada kritik faktör, stiloid ile C1 arasındaki dar alandır. Normal uzunlukta stiloid çıkıntıları olan hastalar bile, C1 transvers çıkıntı belirgin ise veya bu alanı daraltan bir şekilde konumlanmışsa önemli kompresyona sahip olabilir. ⁸

C1, kompresyona katkıda bulunduğunda ele alınmazsa, hastalar yetersiz dekompresyon ve kalıcı semptomlar yaşayabilir; bunlar arasında devam eden intrakraniyal hipertansiyon, süregelen baş ağrıları ve tinnitus ile venöz tromboz riski yer alır.

3. C1 Transvers Çıkıntı Rezeksiyonu ile Kombine Stiloidektomi

Ne İçerir: Bu kapsamlı prosedür, stiloid çıkıntının çıkarılmasını C1 transvers çıkıntının kısmi rezeksiyonu ve juguler venin 360 derece dekompresyonu ile birleştirir. Cerrah ayrıca kompresyona katkıda bulunan herhangi bir yumuşak doku bandını da serbestleştirebilir.

Avantajlar: Bu yaklaşım, tüm potansiyel kompresyon kaynaklarını ele alarak tam dekompresyon sağlar. Cerrahın yeterli venöz dekompresyonu doğrudan görüntülemesine ve doğrulamasına izin veren geniş bir cerrahi görüş sunar. Bu, Stilojenik Juguler Ven Kompresyonunun çoğu vakası için tercih edilen prosedürdür.

Teknik Hususlar: Bu, vertebral arter, kraniyal sinirler ve juguler venin kendisi dahil çevresindeki yapılara dikkatli bir şekilde dikkat edilmesini gerektiren teknik olarak zorlu bir prosedürdür. Bu anatomide özel deneyime sahip cerrahlar tarafından yapılmalıdır.

Sonuçlar: Çalışmalar, C1 rezeksiyonu ile kombine yaklaşımın pozitif sonuçlar gösterdiğini ve hastaların çoğunluğunun semptomatik rahatlama elde ettiğini bildirmektedir. ⁹

Cerrahi Başarı Oranı ve Sonuçlar

Juguler ven kompresyonu için cerrahi tedavi son derece etkilidir ve çoğu hasta semptomlarından önemli veya tam rahatlama yaşar. Araştırmalar, cerrahi dekompresyonun kemik yapıların neden olduğu kompresyon için tek başına stentlemeden daha iyi sonuçlar elde ettiğini göstermektedir; bir derlemede stiloidektomi %79 başarı oranı gösterirken anjiyoplasti/stentleme %66 oranında kalmıştır.

Sonuçların büyük ölçüde uygun hasta seçimi, tüm kompresyon kaynaklarının doğru belirlenmesi ve ameliyat sırasında tam dekompresyona bağlı olduğunu belirtmek gerekir.

İyileşme Sürecinde Ne Beklemelisiniz

Ameliyat sonrası iyileşme, yaklaşıma ve bireysel hastaya bağlı olarak değişir, ancak işte genel bir zaman çizelgesi:

• Hastanede Kalış: Çoğu ameliyat, izleme için kısa bir hastane kalışı gerektirir, tipik olarak 1-2 gün.
• İlk İyileşme (1-2 hafta): Cerrahi bölgede şişlik ve hafif ağrı yaygındır ve ilaçlarla yönetilebilir. Çoğu hasta ilk birkaç hafta içinde bazı semptomlarda iyileşme fark eder.
• Normal Aktivitelere Dönüş (2-4 hafta): Çoğu hasta 2-4 hafta içinde günlük aktivitelere dönebilir, ancak erken iyileşme döneminde ağır aktivitelerden kaçınılmalıdır.
• Tam İyileşme (Birkaç ay): Tam iyileşme ve tüm semptomların çözülmesi, vücut iyileşmiş kan akışına uyum sağladıkça birkaç ay sürebilir.
• Takip Bakımı: İyileşmeyi izlemek, semptom iyileşmesini değerlendirmek ve görüntüleme çalışmalarıyla venin açık kaldığından emin olmak için düzenli takip randevuları önerilir.

Ameliyat Hakkında Yaygın Endişeleri Ele Alma

Juguler ven kompresyonu tanısıyla karşılaşmak ve ameliyatı düşünmek doğal olarak sorular ve endişeler doğurur. İşte hastalardan en sık duyduğum soruların cevapları:

Semptomlarım geri gelir mi?

Kompresyon ameliyat sırasında tamamen ele alındığında tekrarlama nadirdir. Deneyimli bir cerrah, kompresyona neden olan yapıların tam olarak çıkarılmasını ve prosedürü tamamlamadan önce yeterli venöz dekompresyonun doğrulanmasını sağlayacaktır.

Riskler nelerdir?

Her ameliyatta olduğu gibi, enfeksiyon, kanama ve sinir hasarı dahil riskler vardır. Ancak prosedür uygun teknik kullanan deneyimli bir cerrah tarafından yapıldığında komplikasyonlar nadir görülür. Bir derlemede analiz edilen cerrahi vakalarda hiç komplikasyon bulunmamıştır, ancak diğer çalışmalarda geçici sinir etkileri dahil nadir komplikasyonlar bildirilmiştir. Dikkatli ameliyat öncesi planlama ve titiz cerrahi teknik bu riskleri en aza indirir.

Görünür bir iz kalacak mı?

Servikal (eksternal) yaklaşımlar için boyunda küçük bir kesi yapılır. İz tipik olarak küçüktür, genellikle doğal bir cilt kıvrımına yerleştirilir ve zamanla önemli ölçüde solar. Çoğu hasta, iyileşmeden sonra izin neredeyse fark edilmez olduğunu görür.

Ne kadar sürede daha iyi hissedeceğim?

Birçok hasta, ameliyattan günler ila haftalar sonra bazı semptomlarda iyileşme fark eder. Pulsatil tinnitus ve baş ağrıları gibi semptomlar genellikle erken iyileşirken, beyin sisi ve bilişsel güçlükler gibi diğer semptomların tamamen çözülmesi daha uzun sürebilir. Zaman çizelgesi bireye göre değişir, ancak çoğu hasta 2-3 ay içinde önemli iyileşme bildirmektedir.

C1 vertebranın bir kısmını çıkarmak güvenli mi?

Evet, C1 transvers çıkıntının kısmi rezeksiyonu deneyimli bir cerrah tarafından yapıldığında güvenlidir. Çıkarılan kısım, omurga stabilitesini veya boyun fonksiyonunu etkilemeyen transvers çıkıntının lateral ucudur. Bu teknik birçok çalışmada doğrulanmıştır ve artık birçok juguler ven kompresyonu vakası için tedavinin temel bir bileşeni olarak kabul edilmektedir. ¹⁰

İlgili Durum: Eagle Sendromu

Juguler Ven Kompresyonu, klasik Eagle Sendromu ile yakından ilişkili ancak ondan farklıdır. Her iki durum da stiloid çıkıntıyı içerir, ancak vücudu farklı şekillerde etkilerler:

• Klasik Eagle Sendromu öncelikle sinir tahrişinden kaynaklanan ağrıya neden olur—keskin boğaz ağrısı, yutma güçlüğü veya kulağa yayılan ağrı.
• Stilojenik Juguler Ven Kompresyonu beyinden bozulmuş kan drenajına bağlı semptomlara neden olur—baş ağrıları, tinnitus, görme bozuklukları ve bilişsel güçlükler.

Her durum için cerrahi yaklaşım, hangi yapıların ele alınması gerektiğine göre farklılık gösterir. Eagle Sendromu ve tedavisi hakkında kapsamlı bilgi için lütfen özel makalemize bakın: Eagle Sendromu Tedavisi.

Sonuç

Juguler Ven Kompresyonunun başarılı tedavisi, doğru tanı, tüm kompresyon kaynaklarının dikkatli değerlendirilmesi ve yetenekli cerrahi uzmanlık gerektirir. Konservatif tedaviler geçici semptom rahatlaması sağlayabilirken, cerrahi dekompresyon doğrulanmış kemik kompresyonlu hastalar için uzun vadeli çözümün en iyi şansını sunar.

Kapsamlı bir yaklaşım, eksik dekompresyon ve semptom tekrarı riskini en aza indirmek için kompresyona katkıda bulunan tüm yapıları—endike olduğunda hem stiloid çıkıntı hem de C1 transvers çıkıntı dahil—ele almalıdır.

Birçok hasta için doğru cerrahi bakım, bozulmuş venöz drenajın neden olduğu kronik baş ağrıları, tinnitus ve bilişsel güçlüklerden kurtararak gerçekten hayat değiştirici olabilir. Deneyimli bir beyin cerrahı ve kapsamlı bir tedavi planıyla, Juguler Ven Kompresyonundan uzun vadeli rahatlama sağlanabilir.

İlgili Makale: Eagle Sendromu Tedavisi

Kaynaklar

1. Scerrati A, Norri N, Mongardi L, Dones F, Ricciardi L, Trevisi G, Menegatti E, Zamboni P, Cavallo MA, De Bonis P (2021), Styloidogenic-Cervical Spondylotic Internal Jugular Venous Compression: Diagnosis and Treatment—A Comprehensive Literature Review, Ann Transl Med, 9(8):718, doi:10.21037/atm-20-7698[↩]
2. Zhou D, Meng R, Zhang X, Guo L, Li S, Wu W, Duan J, Song H, Ding Y, Ji X (2018), Intracranial Hypertension Induced by Internal Jugular Vein Stenosis Can Be Resolved by Stenting, Eur J Neurol, 25(2):365-e13, doi:10.1111/ene.13512[↩]
3. Bai C, Wang Z, Stone C, Zhou D, Ding Y, Ji X, Meng R (2023), Long-term Safety and Efficacy of Stenting on Correcting Internal Jugular Vein and Cerebral Venous Sinus Stenosis, Ann Clin Transl Neurol, 10(8):1404-1414, doi:10.1002/acn3.51822[↩]
4. Fargen KM, Coffman S, Engel K, et al. (2024), The Promise, Mystery, and Perils of Stenting for Symptomatic Internal Jugular Vein Stenosis: A Case Series, Neurosurgery, 95(2):e33-e40, doi:10.1227/neu.0000000000002918[↩]
5. Petersingham G, Shrestha N, Elliott M, et al. (2025), Invasive Surgical Management of Cervical Internal Jugular Venous Compression: A Literature Review, J Clin Neurosci, 137:111304, doi:10.1016/j.jocn.2025.111304[↩]
6. Hui FK, Aoun SG, Shu C, Welch BG, White JA (2021), Interventional and Surgical Management of Internal Jugular Venous Stenosis: A Narrative Review, Clin Neurol Neurosurg, 207:106772, doi:10.1016/j.clineuro.2021.106772[↩]
7. Fritch C, Voronovich Z, Carlson AP (2020), C1 Transverse Process Resection for Management of Jugular Stenosis, Oper Neurosurg, 19(2):E209-E213, doi:10.1093/ons/opaa032[↩]
8. Zhao X, Cavallo C, Hlubek RJ, Mooney MA, Belykh E, Gandhi S, Moreira LB, Lei T, Albuquerque FC, Preul MC, Nakaji P (2019), Styloidogenic Jugular Venous Compression Syndrome: Clinical Features and Case Series, Oper Neurosurg, 17(6):554-561, doi:10.1093/ons/opz012[↩]
9. Yang K, Shah K, Begley SL, Prashant G, White T, Costantino P, Patsalides A, Lo SL, Dehdashti AR (2023), Extreme Lateral Infracondylar Approach for Internal Jugular Vein Compression Syndrome: A Case Series with Preliminary Clinical Outcomes, Acta Neurochir, 165(11):3445-3454, doi:10.1007/s00701-023-05779-0[↩]
10. Case Report: Isolated Surgical Decompression for Compressive Internal Jugular Vein Stenosis: Case Series and Literature Review (2025), Front Surg, doi:10.3389/fsurg.2025.1639108[↩]