SPİNAL FÜZYON

Spinal füzyon nedir?

Spinal füzyon, omurganın bir kısmını kalıcı olarak hareketsiz hale getirmek için gerçekleştirilen cerrahi işlemdir. Füzyon cerrahi müdahalenin ana parçası olarak birincil veya ek bir işlem de olabilir.

İnsan omurgasının yapısı nasıldır?

Omurga, omurga kemiklerinden oluşan hareketli bir yapıdır. Vücut ağırlığını taşır ve içinde yer alan omurilik ve sinirleri korur. Ancak omurga sabit bir yapı değildir ve hareket kabiliyeti eklemlerle sağlanır. Omurgayı oluşturan 33-34 omur kemiği vardır. Sakrum ve koksiks kemikleri bir birileri ile kaynamış omurgalardan oluşmaktadır. Servikal, torasik ve lomber kısımlarda komşu omurga (vertebral) kemik arasında üç eklem vardır: intervertebral disk eklemleri ve bir çift faset eklemi. Disk eklemleri içlerinde en büyüğüdür ve omurganın ön kısmında bulunur. Yükün çoğunu taşır ve omurgaya hareket kabiliyeti sağlar. Faset eklemleri omurganın arkasında yer alan nispeten küçük, çiftli, yardımcı eklemlerdir ve faset prosesusları olarak adlandırılan omurga kemiklerin uzantıları arasında oluşurlar. Faset eklemlerinin ana işlevi, disk ekleminin aşırı hareketliliğini kısıtlamak ve vertebral kemiklerin kaymasını önlemektir.

Spinal enstrümantasyon ve spinal füzyon arasındaki fark nedir?

Füzyon, çeşitli omurga hastalıklarında tedavi amaçla kullanılan bir yöntemdir. Spinal enstrümantasyon ve füzyon ile ilgili çok fazla karışıklık mevcut.

Spinal enstrümantasyon ileride spinal füzyon elde etmek için omurgaya bir takım metal, plastik implantı (vida, plak, kafes ve diğer) ve kemik grefti yerleştirmeyi içeren cerrahi işlemdir.

Spinal füzyon, iki veya daha fazla omurgayı birbirine bağlayan yeni kemik oluşumunu içeren biyolojik bir süreçtir. Füzyon enstrümantasyon ameliyatından hemen sonra gelişmez, bunun yerine kemik dokusu oluşturan hücrelerin çoğalması ve yeni kemik yapılması için biraz zaman gerekir.

Spinal füzyon nasıl gelişir?

Başarılı kemik füzyonunun ameliyat sonrasında oluşması için biraz zamana ihtiyacı vardır. Amaç iki komşu vertebral kemiği birleştiren kemik köprüsü oluşturmaktır. Cerrahi işlem için birkaç önemli unsur içeriyor:

1. İşlemin en önemli yönü enstrümantasyon yerleştirilmesidir. Omurga kemikleri hareketli ise füzyon gelişmez. Füzyon süreci bir nevi kırık sonrası kemik kaynaması sağlamak için alçıya benzer. Doktorlar omurgayı sağlam bir şekilde hareketsiz hale getirmek için genellikle metal enstrümantasyon yerleştirmek zorundadırlar. Omurgada kullanılan iki tür enstrümantasyon sistemi vardır. Enstrümantasyon omurilik kanalının önüne veya arkasına yerleştirilebilir. Bu nedenle anterior  (ön) veya posterior (arka) stabilizasyon olarak adlandırılırlar. Cerrahlar füzyon oluşturmak için çeşitli stabilizasyon türleri kullanabilirler. Kafeslerle ile yapılmış olan ön füzyon genellikle arka enstrumantasyondan daha güçlü kabul edilir. Bununla birlikte en iyi sonuçlar, kombine (yani anterior + posterior) stabilizasyon ile elde edilir.

2. Bir diğer önemli faktör, kemik grefti materyalinin kalitesidir. Omurgada füzyon genellikle kemiklerin birbirleri arasında belirli bir mesafeye sahip olduğu koşullar altında gerçekleştirilir. Bu nedenle cerrahın boşluğu doldurmak için o boşluğa kemik materyali yerleştirmesi gerekir. İdeal kemik greftinin başarılı füzyon için üç özelliği olmalıdır:

Osteokondüksiyon, greft materyalinin yeni gelişen kemik için iskele sağladığı bir süreçtir. Kemik oluşturan hücreler (osteoblastlar) grefte göç ederek yeni bir yuva oluşturur ve yeni kemik oluşturmaya başlar

Osteoindüksiyon, osteoblastları göç etmek, çoğaltmak ve yeni kemik yapmak için uyarma işlemidir. Bu süreç karmaşıktır ve hücrelerin çoğalmasını ve bölünmesini teşvik eden çok sayıda proteini içerir.

Osteogenez, greft materyalinde bulunan osteoblastların çoğaldığı ve yeni kemik dokusu oluşturduğu bir süreçtir.

Cerrahların ameliyat sırasında kullanması için birkaç kemik grefti seçeneği vardır:

Otogreft - hastanın kendisinden elde edilen bir greft. Osteokondüktif, osteoindüktif ve osteogenetik özelliklere sahip olduğu için en iyi greft materyali olarak kabul edilir.

Allogreft - diğer kişiden alınan bir greft materyali. Osteoindüktif ve zayıf osteokondüktif özelliklere sahiptir. Ancak osteogenetik özellik yoktur.

Xenograft - hayvanlardan elde edilen bir greft materyali. Omurga cerrahisinde sınırlı bir değeri vardır.

Yapay kemik greftleri - kalsiyum kristalleri içeren yapay olarak oluşturulmuş greftler. Sadece onsteokondüktif özelliklere sahiptirler. Bazen ek osteoindüktif özelliklere sahip olmak için ek hızlandırıcılar ile güçlendirilirler. Ancak bu özellik genellikle zayıftır.

3. Füzyon gelişimi için hastanın genel durumu da çok önemlidir. İleri yaş, osteoporoz (kemik erimesi), kötü kemik kalitesi ve kötü genel durum füzyon sürecini engelleyen faktörlerdir. Sigara içmek de füzyon için çok zararlıdır ve bu nedenle füzyon ameliyatı geçiren hastalar sigarayı bırakmayı ciddi olarak düşünmelidir.

Spinal füzyon ile tedavi gerektiren durumlar nelerdir?

Cerrahın bir hasta üzerinde füzyon işlemi yapması için birkaç endikasyon (neden) vardır:

İnstabilite - Omurganın bütünlüğünü tehlikeye atan ve anormal harekete neden olan bir durumdur. İnstabilite yani dayanaklık bozulması, bir teşhis değil ve diğer hastalıklarda (travma, tümör vb.) görülen bir durumdur. İnstabilite omurgada ciddi ağrıya neden olur. Ek olarak omurga kemiklerinin anormal yer değiştirmesine neden olabilir ve omurilik sıkışması sonucunda felçle neticelenebilir.
Tümör - Omurgada büyüyen tümörler bazı durumlarda kemik yıkımına ve instabiliteye neden olabilir. Bazen cerrahın tümöre ulaşmak ve ortadan kaldırmak için omurganın bir kısmını alması gerekir. Bu işlem omurganın stabilitesini (dayanaklığını) daha da azaltır ve stabilizasyon ihtiyacını doğurur.
Dejenerasyon - Disk dejenerasyonu, destekleyici yapıların gevşemesine ve instabiliteye neden olabilir. Bu durumda, cerrahın ameliyat sırasında dayanıklığı yeniden sağlaması gerekir. Diğer durumlarda kalıcı füzyon sağlamakla ileride fıtık oluşmasını önlemek için stabilizasyon gerçekleştirilir.
Enfeksiyon - Omurga enfeksiyonları kemiği ve bağları tahrip edebilir ve instabiliteye neden olabilir.
Spondilolistezis - veya basitçe omurga kayması bir omurga kemiğinin alındaki omurla kemiğine nazaran öne (anterolistezis) veya arkaya (posterolistezis) kayması durumudur. Travma, dejenerasyon, konjenital (doğumsal) bozukluklar gibi spondilolistezisin nedenleri olabilir.
Travma - Travma, füzyonun en yaygın nedenlerinden biridir. Omurga kemiği kırıkları ve yumuşak doku hasarı instabilite oluşturur ve omuriliği tehlikeye atabilir. Bu nedenle, bu durumlarda omurganın normal yapılarını ve işlevini eski haline getirmek için stabilizasyon gerçekleştirilmelidir.
Deformite - omurganın bir kısmının normal şeklinin kaybetmesi durumudur. Skolyoz ve kifoz iki ana deformite türüdür. Ameliyat yapılırsa, etkilenen bölüm düzeltilir ve enstrumantasyon yerleştirilerek ileride füzyon gelişmesi sağlanır.

Spinal füzyon türleri nelerdir?

Farklı nedenlerle kullanılan çeşitli spinal stabilizasyon ve füzyon türleri vardır. Genellikle omurga, spinal kanala göre anterior ve posteriora ayrılır. Spinal füzyon ön, arka veya kombine olabilir. Bazen spinal füzyon yandan yapılır ve işleme lateral denir. Lakin işlem yandan yapılsa bile, stabilizasyon spinal kanalın önünde yapılır ve bu nedenle anterior stabilizasyonun bir çeşidi olarak kabul edilir.

Spinal füzyon, ilgili omurga segmentine göre de sınıflandırılır. Servikal, torasik, lomber, serviko-torasik, torako-lomber, kranio-servikal füzyon türleri bu füzyon tiplerine örnektir.

Birkaç yaygın spinal füzyon türleri vardır:

Anterior (ön) servikal diskektomi ve füzyon (ASDF). Ameliyat boyunun önünden servikal disk herniasyonu (boyun fıtığı) için yapılır. Disk herniasyonunun çıkarılmasının ardından cerrah kafes, plaklar ve vidalar kullanarak stabilizasyon gerçekleştirir. Genellikle ameliyattan sonra birkaç hafta içinde füzyon gelişir.

Lomber (bel) omurgalarda birkaç interbody füzyon seçeneği vardır:

Posterior Lateral Interbody Fusion (PLIF) füzyonu arkadan yapılır. Diskektomiyi (fıtık ve disk mesafesinde kıkırdak doku çıkarılması) takiben, düz bir kafes yerleştirilerek ve kemik vidaları yerleştirilerek stabilizasyon gerçekleştirilir.
Transforaminal Lateral Interbody Fusion (TLIF) füzyonu, PLIF'e göre biraz yan-arkadan olarak yapılmaktadır, daha büyük, kavisli bir kafes yerleştirilir ve omurga kemiklerine vidaları konulur.
eXtreme Lateral Interbody Fusion (XLIF) füzyonu, omurgaya yandan yaklaşım sağlanır ve büyük bir kafes yerleştirilir. Omurgaya ek kemik vidalarının yerleştirilmesini gerektirebilir.
Anterior Lateral Interbody Fusion (ALIF) füzyonu önden yapılır ve büyük bir kafes yerleştirilir. Ek kemik vidalarının yerleştirilmesini gerektirebilir.

Başarısız füzyon sendromu nedir?

Bazı durumlarda, stabilizasyon işlemi sonrasında füzyon gelişmez. Bu duruma kaynamama veya psödofüzyon (yalancı füzyon) da denir. Başarısız bel cerrahisi sendromunun en yaygın nedenlerinden biridir. Bu durumlarda, bitişik kemikler dayanıklı kemik köprüsü yerine yumuşak bağ dokusu ile birbirine bağlanır. Kaynamamanın birkaç nedeni vardır. Bu faktörler gerek hastaya gerekse de cerrahi teknikle ilgilidir. Hastayla ilişkili unsurlar: ileri yaş, kötü genel durum, sigara kullanımı, kötü kemik kalitesidir. Tekniğe bağlı faktörler, sağlam stabilizasyon eksikliği ve kaliteli kemik greft kullanılmamasıdır.

Başarısız füzyon için iki olası klinik senaryo vardır: enstrümantasyon gevşemesi veya kırılması. Başarısız füzyon ve hareket durumunda vidalar, plakalar, kafesler gevşer. Gevşek vidalar genellikle yerinden oynar ve çıkar. Gevşek kafesler kemiklerin içine gömülür. Bazı durumlarda enstrümantasyon sürekli bükülme kuvvetlerine dayanamaz ve kırılır.

Başarısız füzyon, spinal revizyonun (tekrar cerrahi müdahale) en yaygın nedenlerinden biridir. Lakin bu tür revizyon ameliyatı çok zordur ve bu nedenle çok deneyimli bir cerrah tarafından yapılmalıdır.

Etiketler

spinal füzyon, spinal revizyon, TLIF, deforme, spinal füzyon tedavisi