TOS’ta birinci kaburganın çıkarılması: dekompresyon planının tamamı neden önemli?

Yazan: Dr. Kamran Aghayev

Son güncelleme: 3 Kasım 2026 · Bir hata fark ederseniz bize yazın

Birinci kaburganın çıkarılması, torasik outlet sendromunda (TOS) sıkışan sinirler ve damarlar için daha fazla yer açabilir. Ancak “birinci kaburga rezeksiyonu” ifadesi bir ameliyatın içerdiği her şeyi anlatmaz. Birçok ameliyatta ayrıca gergin kaslar ya da fibröz bantlar serbestleştirilir ve etkilenen sinirler çevre dokudan kurtarılır. Asıl soru, önerilen tedavinin şikâyetlerinizden sorumlu yapılara yönelip yönelmediği ve iyileşmenin gerçekçi olarak neler getirebileceğidir.^{1, 2}

Bu sayfa esas olarak brakiyal pleksusun (boyundan kola uzanan sinirlerin) etkilendiği nörojenik TOS hakkındadır. Arteriyel ve venöz TOS farklı sorunlardır. Bunlarda dekompresyonun yanında hasarlı bir atardamarın ya da pıhtının tedavisi de gerekebilir; bu bazen acildir. Kolda ani şişlik ya da morarma veya soğuk, soluk ve ağrılı bir el, bulunduğunuz yerde acil tıbbi bakım gerektirir.¹

Bu yazıda: Kaburganın çıkarılması ne sağlar · Planın geri kalanı · Herkes için gerekli mi? · Ameliyattan sonraki şikâyetler · Sonuçlar · Doç. Dr. Aghayev’in yaklaşımı · Sorulacak sorular

Birinci kaburganın çıkarılması neyi amaçlar?

Birinci kaburga, köprücük kemiğinin hemen altındaki kısa, kavisli kaburgadır. Brakiyal pleksus ve subklavyen arter bu kaburganın üzerinden, iki boyun kası (ön ve orta skalen kaslar) arasından geçer; subklavyen ven ise bu kasların hemen önünden kaburganın üzerinden geçer. Bu yapıların sıkıştığı yerlerde, kaburga, fazladan bir (servikal) kaburga, kas ya da fibröz bantlar onlara baskı yapabilir; bu özellikle kol kaldırıldığında olur.^{2, 3}

“Torasik outlet dekompresyonu” ameliyatın amacıdır: bu sıkışmayı gidermek. “Birinci kaburga rezeksiyonu” ise olası adımlardan yalnızca birinin adıdır. Uygulamada birinci kaburga rezeksiyonu olarak anılan ameliyatlar çoğu zaman skalen kaslarının bir kısmının çıkarılmasını ya da serbestleştirilmesini, fibröz bantların kesilmesini ve sinirlerin çevre dokudan kurtarılmasını (nöroliz) da kapsar. Onam formundaki ad, çoğu zaman yapılacakların tamamını anlatmaz.^{1, 2}

Planın geri kalanı neden önemli?

Nörojenik TOS’ta sıkışma birden fazla yerden kaynaklanabilir. Başlıca bölgeler skalen kasları arasındaki üçgen, köprücük kemiği ile birinci kaburga arasındaki aralık ve daha aşağıda, omuzun önündeki pektoralis minör kasının altındaki boşluktur. Herkeste her bölgede sıkışma olmaz ve her bölgenin tedavi edilmesi gerekmez.^{3, 9}

Hangi yapıların etkilendiği ameliyattan önce; öykü, muayene ve soruya göre seçilen testlerle belirlenir. Tanının kendisi kliniktir; tek bir görüntüleme ya da test her durumu çözmez. Nasıl değerlendirildiğini torasik outlet sendromu teşhisi sayfamız anlatıyor.³

Bu değerlendirmeye dayanan bir plan, neyin çıkarılacağını ya da serbestleştirileceğini ve nedenini açıklar. “Birinci kaburga rezeksiyonu gerekli” denen iki hastanın ihtiyaç duyduğu ameliyatlar birbirinden oldukça farklı olabilir.

Adım	Amacı
Birinci kaburganın (ve varsa servikal kaburganın) çıkarılması	Kemiğin sıkışmaya katkıda bulunduğu yerde alan açmak
Skalen kaslarının bir kısmının serbestleştirilmesi ya da çıkarılması ve fibröz bantların kesilmesi	Sinirlerin ve atardamarın çevresindeki yumuşak doku sıkışmasını gidermek
Sinirlerin serbestleştirilmesi (nöroliz)	Brakiyal pleksusu onu bağlayan ya da sıkıştıran dokudan kurtarmak
Pektoralis minör tendonunun serbestleştirilmesi	Seçilmiş hastalarda bu kasın altındaki sıkışmayı tedavi etmek

Nörojenik TOS’u olan herkesin kaburgasının çıkarılması gerekir mi?

Her hastaya uyan tek bir yanıt yoktur. Uluslararası bir uzman uzlaşısı, nörojenik TOS’ta birinci kaburganın rutin olarak çıkarılması gerektiği konusunda görüş birliğine varmadı; cerrahlar seçilmiş hastalarda hem kaburgayı çıkaran hem de kaburgayı koruyan ameliyatlar uygular.³

Birçok kişi fizik tedaviyle ve şikâyetleri tetikleyen etkinliklerde değişiklikle başlar; bazıları ameliyata gerek kalmayacak kadar iyileşir. Ameliyat genellikle bu tedaviye rağmen şikâyetler günlük yaşamı kısıtlamaya devam ettiğinde, belirgin güçsüzlük ya da kas erimesi varsa daha erken düşünülür. Konservatif tedaviye yanıt vermeyen hastalarla yapılan randomize bir çalışmada, ameliyat (transaksiller torasik outlet dekompresyonu) üç ay içinde kol işlevini konservatif tedaviye devam etmekten daha fazla iyileştirdi.^{3, 4, 5}

Kaburganın çıkarılması ile korunması arasındaki karşılaştırma ise daha az netleşmiştir. 2005’te yayımlanan, asıl sorunu ağrı olan hastalarla yapılmış küçük bir randomize çalışma, transaksiller birinci kaburga rezeksiyonuyla, test edilen kaburgayı koruyan sinir serbestleştirme ameliyatına göre daha iyi sonuçlar buldu. Daha sonraki geniş seriler ve derlemeler, genellikle skalen kasını çıkaran, sinirleri serbestleştiren ve bazen pektoralis minörü serbestleştiren seçilmiş kaburga koruyucu ameliyatlarla iyi sonuçlar bildiriyor. Bu çalışmalar seçilen hastalar, yapılan ameliyatlar ve takip süreleri bakımından farklıdır; bu nedenle bir yaklaşımı herkes için diğerinin önüne koyamazlar.^{6, 7, 8}

Bunun sizin için anlamı: seçim sizin bulgularınızdan çıkmalıdır. Cerrah, kaburgayı çıkarmanın ya da korumanın neden sizin durumunuza uygun olduğunu açıklayabilmelidir. Daha kapsamlı bir ameliyat kendiliğinden daha iyi, daha küçük bir ameliyat da kendiliğinden daha güvenli değildir.

Ameliyattan sonra şikâyetler neden sürebilir ya da geri dönebilir?

Bazı şikâyetler ameliyattan sonra hiç düzelmez (kalıcı şikâyetler); bazıları ise düzelir ve sonra geri döner (nüks). İyileşmenin ilk haftalarında ve aylarında ağrı ve tutukluk beklenir ve tek başına ameliyatın başarısız olduğunu göstermez. Şikâyetler sürdüğünde ya da geri döndüğünde birkaç olası açıklama vardır ve bunlar farklı kararlara götürür:^{10, 11}

Hâlâ süren sıkışma. Kaburganın, skalen kasının ya da bir bandın bir kısmı sinirlere baskı yapmaya devam ediyor olabilir. Yeniden ameliyat için yönlendirilen kişilerde geride kalan skalen kası ve kaburga sık görülen bulgulardı. Bu seçilmiş bir gruptur; bu yüzden ilk ameliyatların ne sıklıkla başarısız olduğunu göstermez.¹⁰
Skar dokusu. Kaburgayı tamamen çıkaran bir ameliyattan sonra bile sinirlerin çevresinde skar oluşabilir ve sinirleri bağlayabilir. Geniş bir seride, anatomik olarak eksiksiz yapılmış ilk ameliyattan sonra skar nedeniyle yapılan ikinci sinir serbestleştirmesi birçok hastada işlevi iyileştirdi.¹¹
Başka bir tanı. Boyun, omuz ya da sinirle ilgili bir hastalık TOS’la birlikte bulunabilir ya da ameliyatın gidermediği şikâyetleri açıklayabilir.
Yavaş ya da eksik iyileşen sinir hasarı. Ameliyattan önce güçsüzlük ve kas erimesi yerleşmişse, dekompresyon ağrıyı giderip gücü tam olarak geri getirmeyebilir.¹³

Ameliyattan sonra geride kalan bir kaburga parçası tek başına açıklama değildir. Birinci kaburga rezeksiyonlarının uzun süreli bir takibinde, kalan kaburganın uzunluğu kişilerin yıllar sonraki durumuyla ilişkili değildi. Aynı şekilde kaburganın tamamının çıkarılması da şikâyetlerin hiç geri dönmeyeceğini garanti edemez.^{11, 12} Ameliyattan sonra yeniden değerlendirmeyi süren ve tekrarlayan torasik outlet sendromu sayfası daha ayrıntılı anlatıyor.

Kanıtlar sonuçlar hakkında neler söyleyebilir?

Çalışmalar farklı şeyleri ölçer: ağrı, kol işlevi, işe dönüş, yaşam kalitesi, uyuşma, güç ya da yeniden ameliyat gereksinimi. Bunlar birlikte değişmez. Bir kişinin ağrısı çok azalırken uyuşması bir ölçüde sürebilir ya da işlevini gücü tam dönmeden geri kazanabilir.¹³

Çalışmalar kimlerin dahil edildiği, hangi ameliyatın yapıldığı ve kişilerin ne kadar süre izlendiği bakımından da farklı olduğundan, TOS ameliyatı için dürüstçe verilebilecek tek bir “başarı oranı” yoktur. Bir rakam duyduğunuzda neyin ölçüldüğünü, hangi hastalarda ve ne kadar süre sonra ölçüldüğünü sormak yerindedir.

Her yaklaşımın riskleri vardır ve bunlar ameliyattan ameliyata değişir. Sinir ya da damar yaralanması, akciğer çevresine hava kaçağı, kanama, yara sorunları ve süren şikâyetler bunlar arasındadır. Rehabilitasyon ve takip tedavinin bir parçasıdır; zamanlamaları ameliyata ve size bağlıdır.²

Doç. Dr. Aghayev’in arka yaklaşımı

Doç. Dr. Kamran Aghayev, birinci kaburgaya ve brakiyal pleksusa kürek kemiği ile omurga arasındaki kısa bir kesiden ulaşılan arka bir yol geliştirmiş ve yayımlamıştır. Ameliyat, üst kaburganın çıkarılmasını sinirlerin ve damarların dekompresyonuyla birleştirir; Doç. Dr. Aghayev buna PURED (posterior upper rib excision and decompression, yani arka üst kaburga eksizyonu ve dekompresyonu) adını verir.^{14, 15}

2023 tarihli raporu, 2015–2023 arasında ameliyat edilen nörojenik TOS’lu 61 hastada yapılan 80 ameliyatı anlatır. Hastalar belirgin iyileşme bildirdi; kaydedilen komplikasyonlar (plevranın açılması, Horner sendromu ve akciğer tepesinde kanama) kalıcı değildi. Bu, tek cerrahın geriye dönük bir serisidir. Ameliyatı diğer yaklaşımlarla karşılaştırmaz ve yaklaşımın her TOS türüne uygun olduğunu ya da her nüksü önlediğini göstermez.¹⁴ Daha fazlası için PURED tekniği sayfasına ve diğer yaklaşımları anlatan standart ameliyatlar sayfasına bakabilirsiniz.

Ameliyattan önce sorulacak sorular

Bu sorular bir cerrahı değerlendirmek için değil, cerrahınızla daha açık bir konuşma yapmanıza yardımcı olmak içindir:

Hangi TOS türüne sahibim, bunu hangi bulgular gösteriyor ve başka bir hastalık da katkıda bulunuyor olabilir mi?
Ameliyat hangi yapılara yönelik ve kaburgayı çıkarmak ya da korumak neden benim durumuma uygun?
Planda kas ya da bant serbestleştirmesi veya sinir dekompresyonu var mı ve bu adımları hangi bulgular gerektiriyor?
Hangi şikâyetlerin düzelmesi bekleniyor, hangileri sürebilir ve iyileşme ile rehabilitasyon nasıl izlenecek?
Daha önce ameliyat olduysam: ilk ameliyat neleri kapsadı ve ek bir tedavinin hedefi olduğunu hangi kanıtlar gösteriyor?

Size TOS ameliyatı önerildiyse ya da önceki bir ameliyattan sonra şikâyetleriniz sürüyorsa, bir konsültasyonda tanı, şimdiye kadar denenen tedavi ve önerilen sonraki adımlar gözden geçirilebilir. Görüşmede neyin yapıldığı ve neyin hâlâ netleşmesi gerektiği konuşulabilsin diye mevcut raporlarınızı ve görüntülerinizi, ameliyat olduysanız ameliyat raporunu da getirin. Doç. Dr. Kamran Aghayev ile online danışmanlık talep edebilir ya da İstanbul’da randevu alabilir, Doç. Dr. Aghayev’in özgeçmişi ve yayınları hakkında bilgi edinebilirsiniz.